PUERPERAL DÖNEM VE SORUNLARI
İNEKTE PUERPERAL DÖNEM
• Uterusun İnvolusyonu
• Uterusun kontraksiyonları
• Uterusun ağırlığı
• Doğum: 10 kg
• Postpartum 6. gün: 5 kg
• Postpartum 12. gün: 2 kg
• Postpartum 25. gün: 1 kg
• Postpartum 50. gün: 0,7 kg
Cerviks uteri
• İnvolusyonu en son tamamlanan genital organ
• 24-36. satte el geçer
• 4. günde 2 parmak geçer
Vulva-Vagina
• İnvolusyon birkaç günde tamamlanır. Ödem rezorbe olur.
İnvolusyonda etkili olan hormonlar:
• Oksitosin
• PGF2α
İnvolusyonu etkileyen faktörler
• Yaş
• Doğum sayısı
• Beslenme
• Bakım
• Süt verimi
• Sağım sıklığı ve emzirme
• Mevsim
• Peripartal dönemde görülen hastalıklar
Endometriyal rejenerasyon
• Lochial akıntı (puerperal akıntı): Kırmızı-kahverengi
• Pp. 2-3 gün: 1400-1600 ml
• Pp. 8. gün: 500 ml
• Pp. 14-18. gün: Birkaç ml
Ovaryumların siklik aktivitelerinin başlaması
İlk ovulasyon: 13-26. günlerde
İlk semptomlu östrüs: Süt ineklerinde: 30-72. günlerde
Etçi ineklerde: 46-104. günlerde
• İlk ovulsyonlu luteal dönem kısadır. Nedenleri;
• -Yetersiz LH
• - Bakterilerin PGF2 alfa’yı uyarması
Ovaryumlarda siklik aktivitenin başlamasını etkileyen faktörler
• Irk
• Doğum şekli ve sayısı
• Bakım-besleme
• Sağım sıklığı
• Emzirme
• Vücut kondüsyonu
•
1
Uterustaki bakteriyel bulaşmanın eliminasyonu
• Beta hemolitik streptokoklar
• Coliformlar
• Pseudomonoslar
• Corynebacterium pyogenes
KISRAKTA PUERPERAL DÖNEM
• Uterus kontraksiyonları güçlüdür
• Diffuz plasenta
• Uterus 9-30 gün içerisinde gebeliğe hazırdır
• Lochial akıntı azdır, 24-48 saat devam eder.
• Ovaryum faaliyetleri pp. 2. günde başlar.
• Tay kızgınlığı 5-12. günlerde görülür.
• Endometriyal rejenerasyon 13- 25. günlerde tamamlanır
KOYUN VE KEÇİDE PUERPERAL DÖNEM
• İnvolusyon 35. günde tamamlanır.
• Lochial akıntı 15 gün devam eder.
• Endometriyal rejenerasyon 30. günde tamamlanır.
KEDİ VE KÖPEKTE PUERPERAL DÖNEM
• Cornularda involusyon 4-5. haftalarda, plasental bölgelerde 3 ayda gerçekleşir.
• Lochial akıntı yeşil renktedir. Uterus hemoglobini olan uteroverdinin yıkımlanması sonucu bilirubin ve biliverdin açığa çıkar. 12 saat süre ile görülür.
• CL bir-iki haftada küçülür.
• Kedilerde ilk östrüs doğumdan sonraki 2 haftada görülebilir.
PUERPERAL DÖNEM HASTALIKLARI
• UTERUSUN SUBİNVOLUSYONU
• Uterus kontraksiyonları yetersiz
• Uterus tembelliği
• İkiz gebelik
• Yavru zarlarının hidropsu
• Güç doğum
Tedavi ve Korunma
• Oksitosin
• Ca
• PGF2 alfa
• Köpeklerde yavrular ayrılmalıdır
Doğum Sonrası Kanamalar
• Güç doğum
• Sezaryan
• Yavru zarlarının zorla elle ayrılması
• Caruncullerin kopması
• Uterus yırtıkları
• Uterus arterlerinin kopması
Tedavi
• Küçük boyuttaki yırtıklar kendiliğinden iyileşir.
• Büyük yırtıklar dikilmelidir.
• Epinefrin
• Kan pıhtıları hemen uzaklaştırılmamalıdır, 24 saat sonra uzaklaştırılmalıdır.
• K vitamini
• Transamin
• Oksitosin
• Sıvı elektrolit
Köpeklerde subinvolusyon
• Doğum sonrası kanama 12 hafta sürer
• Plasental bölgenin involusyonu gecikmiştir.
• Trofoblastik aktivite devam eder.
• Palpasyonda uterus sert, küremsi yapıdadır.
• Vulva ve vagina normaldir.
• Vaginal sitolojide trofoblastik hücreler görülür.
Tedavi
• PGF2 alfa: 4-5 gün 0,25 mg/kg
• Uterus içi antibiyotik
• Ovariohysterektomie operasyonu yapılmalıdır.
• Doğum sonraso oksitosin
• Sistemik antibiyotik
Doğum kanalı ve bitişik dokuların kontüzyon ve yırtıkları
• İlk doğumunu yapan düvelerde
• Perivaginal dokuları aşırı yağlı ineklerde
• Doğum esnasında doğum kanalının kuru ve ödemli olması
• Ekstraksiyon force
• Büyük yavru
• Fötotomi
• Güç doğum
• Araç ve gereçlerin uygun şekilde kullanılmaması
Semptomlar
• Morarma
• Nekroz
• Anaerob bakteriler, genel durum bozulur
• Perineal bölgede ödem ve krepitasyon
• İdrar sırasında ağrı, ıkınma
Tedavi
• Epidural anestezi
• Lokal antibiyotikli pomadlar
• Yırtıklar dikilmelidir
• Sistemik antibiyotik
• Kısraklarda tetanoz antitoksini uygulanmalıdır
Cervikal yırtık ve yaralanmalar
Vulva ve vaginanın ödem ve hematomu
Nekrotik vulvo-vaginitis
Lumbosacral sinirlerin zedelenmesi
• Gluteal paralizis:
• Daha çok kısraklarda
• Gluteal sinirlerin zedelenmesi
• Kalkma güçlüğü
• Yürüme sırasında topallık
• Prognoz iyi
• Bol altlık
• Hayvanı askıya almak gerekir
• İyileşme 6-18 ayda olur
Obturator paralizis
• Daha çok ineklerde
• Düvelerde daha çok görülür
• Güç doğum
• İri yavrular
• Foramen obturatorium, n.obturatorius
Semptomlar
• Tek taraflı ise hayvan ayağa kalkar.
• Bacak dimdik ve yana doğrudur.
• Tek taraflı 2-7 günde iyileşme
• Bol altlık
• B1 vitamini
• Ayaklar birbirine bağlanmalı
Peroneal paralizis
• Fibulannın dorsa lateralindeki peroneal sinirlerin zedelenmesi
• Topuk ve metatarsuslar etkilenir
• Topukta düşme
• Ayağa kalkamama
• Bol altlık
• Topuğa bandaj
Gastrocnemius kasının yırtılması:
Hareketsiz ineklerde görülür
Hipokalsemi
Güç doğum
Se eksikliği
Bandaj
Birkaç haftada iyileşme
Doğum sonrası paraplejiler
• 1.Metabolizma hastalıkları
• Hipokalsemi, hipomagnezemi, hipofosfotemi, hipoglisemi
• Paraziter hastalıklar
• Aşırı açlık
• Vit E, Se eksikliği
Travmatik ve Fiziksel Sebepler
• Sinirlerin zedelenmesi
• Arka bacak, pelvis kırıkları, symphisis pelvis ayrılması
• Medulla spinaliste darbe, yaralanma
• Prolapsus uteride oluşan akut kanama
Enfeksiyöz hastalıklar
• Septik metritis
• Mastittis
• Peritonitis
• Fürbür
Sindirim bozuklukları
• İshal
• Salmonella
Abdominal ve pelvis içi organların prolapsusları
• İnce barsakların prolapsusu
• Rektumun prolapsusu
• İdrar kesesinin prolapsusu
• İdrar kesesinin eversiyonu
• Perivaginal yağların prolapsusu