1.DİZİ BÖLÜMÜ:NEMATOCERA
Aile:CERATOPOGONİDAE
Soy:CULİCOİDES
Tür:Culicoides grahami
Tür:C.austeni
Tür:C.nubeculosus
-Culicoides türleri 1-3 mm uzunluğundadır.
-Bazı türlerin dişileri insan ve hayvanlarda kan emerler. Kaşıntı ve ödem oluştururlar.
-Kanatlarında pullar yoktur.Bu özellikleri ile sivri sineklerden ayrılırlar.
-Kanatlar beneklidir.
-Rüzgarsız saatlere aktiftirler.Yani sabah gün doğumuna yakın ,akşam ise gün batımına yakın aktiftirler.
-Daha uzun antenlere sahip olmaları ile simulium türlerinden ayrılırlar.
-Bataklık bölgelerinde ürerler.
Tıbbi Önemi:Atlarda Oncocerca cervikalis(at vebası);koyunlarda mavi dil taşır.
Biyolojisi:Yumurta___larva _____pupa______ergin
Aile:SİMULİİDAE
Soy:SİMİLİUM
-Kara sinek ‘tirler.
-Thorax,caput un üzerinde bir kambur meydana getirir.
-Rostellum kısadır.
-Culicoideslerden büyük olup,büyüklükleri yaklaşık sivrisinekler kadardır.Fakat sivrisineklerden biraz iridir.
-Antenleri culicoideslere göre daha kısadır.
-Yumurtalarını suya dalış yaparak suyun dibindeki taş bitkilerin üzereine bırakır.Larva ve pupaları suda yaşar hızlı akan suları seçerler.
-Larvala silindirik olup vantuza benzeyen bir organla kendini yapıştırır.Larvalar carnivordur.
-Olgun sinekler kan emerler.Sıcak ülkelerde hayvanları çok rahatsız ederler.
-Sinek kan emmek için rostellumunu soktuğu zaman deride bir vezikül şekillenir,bu veziküller patlayınca papüller oluşur.
Tıbbi Önemi:
Simulium venustum_________*Leucocytozoon anatis(ördek)
*Leucocytozoon smith(hindi)
*L. Caullery i(tavuk) kanatlılara taşır.
Simulium reptans
Simulium ruggles ördek ve kazlarda ________Haemoproteus nettionis’i taşır.
Aile:PSYCHODİDAE
Soy:PHLEBOTAMUS
Tür:Phlebotamus papatasi
Tür:Phlebotamus sergenti
Tür:Phlebotamus major
-Tatarcık sineği adı verilir.
-Boyları 5mm yi geçmez.
-Kanat ve vücutları tüylü, bacakları uzundur.
-Kondukları zaman kanatlarını bir evin çatısı şeklinde açık tutarlar.
-Ağız yapıları sokucu emici tiptedirler.
-Bu sineğin larvaları küçük tırtıllara benzer, başka hayvanların dışkıları ile kuru yaprakları yiyerek beslenirler.
-Yumurtalarını toprağa veya hayvan barınaklarında yere bırakır.(suya bırakmaz)
-Geceleyin aktiftirler,gece konakçılarından kan emerler.Gündüz gölgelik yerlerde saklanırlar.Hayvan barınaklarına yakın yerlerde çok görülürler.
Tıbbi Önemi:
-İnsan ve köpeklerde protozoon hastalık olan LEİSMANİOSİS’İ taşırlar.
Leishmania donnavani,
Leishmania tropica, bu ikisi Phlebotamus spp. tarafından taşınır.
Aile :CULİCİDAE(sivri sinekler)
- Vücutları narin , başları küçük,yuvarlak,bacakları uzundur.
-Ağız yapıları sokucu emici tiptedir
-Abdomen uzun yapılı,kanatlar uzun ,darolup kondukları zaman abdomen üzerine düz katlanırlar.
-Yumurtalarını suya veya suda yüzen bitkilerin üstüne yumurtlarlar.
-Suyun ısı derecesi,içinde bulunan mikroflora,ayrışmış organik maddelerin bulunup bulunmaması ve pH tercihte rol oynayan etkenlerdir.
-Culex soyundaki sivrisinekler yumurtalarını düzenli kümeler halinde su yüzeyine bırakır.
-Anopheles ve Aedes soyuna bağlı türler yumurtalarını su yüzeyine teker teker bırakır.
-Anopheles yumurtaları kayık şeklinde olup her iki yanlarında suya batmamak için yüzgeç bulunur.
-Bütün sivrisinek türlerinde larvanın başı iyi gelişmiş,thorax ve abdomen i belirgindir.
-Anopheles dışındaki türlerde (Aedes-Culex) larvaların 8. yada 9. abdomen segmentinde spiracl adı verilen sifon şeklinde bir tüp vardır.
-Spiracl stigmayı kuşatır ve ucunda kitinden yapılmış bir kapak vardır.Bu kapak larva suyun üstüne çıktığı zaman açılır ve bu sayede larva nefes almış olur.
-Anopheles larvaları suyun üstünde kaldığı halde diğer sivrisinek larvaları nefes aldıktan sonra suya dalarlar.
-Pupanın ince kutikulası altında ergin sineğin kanat ve öteki organlarını görürüz(obtek pupa).
-Sivrisineklerin gelişmesi holometabol’dür.(yani yumurtadan çıkan larva erginlerine benzemez).
-Sivrisinekler uygun şartlar altında 7-16 günde gelişirler.Yüksek ısı bu süreyi kısaltır.
-Bazı türlerin yumurtası soğuk ve kuraklığa karşı dayanıklıdır.
-Durgun su birikintileri dışında ,yağışların az yada hiç olmadığı zamanlarda sayıları azalır.Yağmurdan sonra sayıları artar.Yağmur şiddetli olduğunda seller larvaları alır sayıları azalır.
-Ergin sivrisinekler uzun mesafeleri uçarlar.
Önemli Sivri sinek Türleri:
-Anopheles argeriensis -Culex tipuliformis
-Anopheles claviger -Culex pipiens
-Anopheles sacharavi -Culex mimeticus
-Anopheles sergenti -Culex sergenti
-Aedes cinereus -Theobaldia longearcolato
-Aedes caspius -Thcobaldia fumipennis
-Aedes diversus
-Aedes salinus
Tıbbi Önemi:
-insan ve hayvanları kan emerek rahatsız eder.
-İnsanlara Plasmodium spp.(sıtma etkeni) türlerini Anopheles türleri taşır.
-Filariaları(ör:Wuchereria bancrafti_Elephantiasi) Culex ve Aedes ler taşır.
-Köpeklerde Dirofilaria immitis’i_________Anopheles ve Culex türleri taşır.
-Kanatlıların Spiroketasını (Borrelia anseria) Aedes türleri taşır.
-Atların encephalitisini Aedes ve Culex türleri taşır.
SİVRİSİNEK MÜCADELESİ
-Larva ve erginlere karşı yapılır.
-Durgun sular ve bataklıklar kurutulur.Kurutulamayan yerlere Gambusia balıkları bırakılır.
-Durgun sulara ilaç(Paris yeşili,petrol,likit,parafin gibi)mücadele yapılır.