8.DİZİ
SİPHONAPTERA (Aphonigtera)
Pireler
-Pireler sıcak kanlı hayvanlardan ve insanlardan kan emen yalnız ergin devrelerinde geçici parazit olan insectlerdir.
-Vücut lateralden basıktır.Arkadaki 3. çift bacakları ön bacaklardan daha uzun olduğu için sıçrayarak hareket ederler.
- Konakçıların tüy ve kılları arasında, yuva ve inlerde yaşarlar,toz toprak içinde yaşarlar.
-Baş , yuvarlak köşeli veya üçgen şeklindedir
-Antenleri 3 eklemlidir. Antenin 3. eklemi topuz yada labut şeklindedir.
-Thoraks birbirinden belirli olarak ayrılan pro, mezo,ve metathoraks tan yapılmıştır.
-Bunların her biri(her toraks bölümü) üstte notum altta sternum denen kısımlara ayrılmıştır.
-Abdomen 10 halkalıdır.Her halka üstte tergum,altta sternum denen parçalara ayrılmıştır.Abdomenin son 3 halkası erkeklerde genital organlar için modifiye olmuştur.
-Abdomenin 9. segmentinde pygdium(sensilium) denilen his organı vardır. Bunun ön tarafında antigygidial bristil(uzun diken) bulunur.
-Erkeklerde 1 çift clasper ve yay şeklinde penis bulunur.
-Dişilerde keseli bir receptaculum seminis(sperma theca) vardır ve spermaları depo etmeye yarar.
Pirelerin Biyolojisi
-Memeli ve kanatlılardan kan emmesi sonrası konakçısını terk eder.
-Yumurtalarını;inlere,kovuklara, çamaşır sepetlerine, toz toprak içine bırakır.
-İki gün içinde yumurtadan larva çıkar.Larvalar hareketlidir.Organik maddelerle beslenir ve 1-2 haftada olgunlaşır ve pupa dönemine girer.
-Erişkin olduktan sonra 2 hafta geçer, pupayı terk eder ve ergin pire olurlar
- Olgun pirelerin ısırmaları irritasyona sebep olur.
TEŞHİS:Hayvanların üzerine insectisit sürülerek kıllar taranır ve pireler dökülür bu şekilde teşhis yapılır.
TEDAVİ:
-Organik fosforlu (Dichlarvose)
-Sentetik pyretroid (permethrin)
-Organik klorlu(Lindan) ____lindan kedilerde;kontraendike sadece köpeklerde kullanılır.
Pirelerin Tıbbi Önemi:
*Hymenolepis dimunuta
Ctenocepholides canis_________ *Hymenolepis fronterna
*Dipylidium caninum(köpek)
*Drofiloria immitis(köpek)
-Pulex irritans:Dipylidium caninum taşır.
-Kedi,köpek,rat,insan pireleri;veba,tifüs,septisemik hemoroji,tavşan myxomatos’ini taşırlar.
- Tunga penetrans fazla sıçrayamadığı için konakçının ayak derisinde açtığı delikten girerek deri altına yerleşir. Deri altına penetre olur.
- Dişi pireler deriye nüfus ederek ülserlere ve şişmelere neden olur.
-Pireler ayrıca kan emmeleri sırasında irrite bir salgı bırakarak hassas bünyelerde şiddetli kaşıntı yaparlar.(Dermatitis ve papül şekillenir.)