HASTALIK TESPİT EDİLEN ETLER HAKKINDA KARAR
SIĞIR VEBASINDA ETLER HAKKINDA KARAR
Madde 8-Sığır vebasında hasta ve hastalıktan şüpheli hayvanların kan dahil olmak üzere
etlerle beraber bütün aksamları imha edilir.
Madde 9-Sığır vebası hastalığının kombina, mezbaha ve kesim yerlerindeki sığırlarda
çıkması durumunda hastalar ve hastalıktan şüpheliler tazminatlı olarak öldürülür ve imha
edilir. Diğer manda ve sığırlar kestirilerek, iç organlar ve baş imha edilir, deri ve tırnakları iyi
bir şekilde dezenfekte yapılarak serbest bırakılır. Etlerin ise tüketimine müsaade edilir.
TÜBERKÜLOZLU ETLER HAKKINDA KARAR
Madde10-Yapılan sistematik et muayenesinde; tüberkülozun lokal veya generalize
olduğunun tespitine göre kısmen veya tamamen imhasına karar verilir.
a)-Kısmen İmhayı Gerektiren Durumlar:
-Tüberküloz lezyonları lokal ise; (Tüberkülozik bozukluklar büyük kan dolaşımı ile
yayılmadığı müddetçe lokal kabul olunur. Yani lokal tüberküloz da yayılma lenf yollarıyla
veya V.Porta veya küçük kan dolaşımı ile yayıldığı zaman lokal sayılır. Primer kompleks ve
kronik tüberküloz da lokal tüberkülozdur.)Akciğer, bağırsak v.b. organ ve lenf yumrularında
tüberküloz lezyonları tespit edildiğinde ve hayvan besili ve kondüsyonlu ise tüberkülozlu
ETLERİN TEFTİŞ TALİMATI
6
organ ve kısımlar imha edilerek geri kalanı şarta tabi tutularak gıda değeri düşük etler
grubundan kavurma yapıldıktan sonra tüketimine izin verilir.
b)-Tamamen İmhayı Gerektiren Durumlar:
Tüberküloz lezyonları generalize ise; (Tüberkülozik bozukluklar büyük kan dolaşımı ile
muhtelif organlarda yani dalak, böbrek, testis, yumurtalıklar, meme, kemikler, et lenf
yumruları, beyin zarı, göz vb. organlarda tespit edildiği zaman generalize sayılır).
-Tüberkülozik bozuklukların genişliği ne olursa olsun kaşeksi ile birlikteyse,
-Kaslar içinde veya inramüsküler lenf yumrularında tüberküller bulunuyorsa,
-Bütün iç organlarda ve bilhassa dalakta milier tüberküllerin varlığı ile tüberküloz lezyonları
yayılmış bulunuyorsa,
-Aynı zamanda göğüs boşluğu ve karın boşluğu üzerinde tüberküller bulunuyorsa, etler
tamamen imha edilir.
BRUSELLOZ”LU ETLER HAKKINDA KARAR:
Madde 11- Bruselloza tutulan veya bu hastalıktan yahut da sirayetten şüpheli bulunan
sığırların etleri hakkında aşağıdaki şekilde karar verilir.
a)-Bilhassa ateş görülen devirlerde hastalığın etkeni kanda bulunduğundan, bu vakalarda
hayvanlar öldürülerek imha edilir. Çünkü brusellanın kesme ve yüzme esnasında insanlara
geçmesi mümkündür. Ateş göstermediği halde yalnız serolojik muayene ile hastalık olduğu
anlaşılan hayvanlar kesildikten sonra etleri şarta tabi tutulur. Kavurma yapılarak tüketimine
izin verilir. Ancak iç organlar ile meme ve tenasül organları tamamen imha edilir.
b)-Bruselloz teşhis edilen koyun ve keçi etlerinde, şayet enfeksiyon akut devrede ise ve
hayvanlarda ateş varsa hayvanlar kesilmeden öldürülüp imha edilir. Bunun dışındaki ateş
göstermeyen hayvanların etleri, şarta tabi tutulur, kavurma yapılarak tüketimine izin verilir.
Ancak uterus , meme, testis, dalak, böbrek, karaciğer gibi bütün iç organlar imha edilir. Bu
hayvanların derileri mutlaka iyi bir şekilde dezenfekte edilir.
ŞAPLI ETLER HAKKINDA KARAR:
Madde 12- Şap hastalığı eğer bir hastalık ile komplike olmuşsa , kaşektik durum varsa ve kas
bozuklukları ile karışıksa gövde tamamen imha edilir. Ancak başka bir hastalık yoksa ve
besili durum mevcutsa yalnız hastalıklı kısımlar ve tırnaklar imha edilir. Gövdenin kalan
kısmı ise 48 saat +4 C de bekletildikten sonra, et kemikten ayrılır,kemikler imha edilerek
kalan etin tüketimine izin verilir. Bu hayvanların derileri mutlaka iyi bir şekilde dezenfekte
edilir. Derilerin şap virüsü taşımadığı tespit edildikten sonra işlenmesine ve taşınmasına izin
verilir.
ŞARBONLU ETLER HAKKINDA KARAR:
Madde 13- Şarbonlu etler hakkında Yönetmelik hükümlerine göre karar verilir.
KOYUN VE KEÇİDE ÇİÇEKLİ ETLER HAKKINDA KARAR:
Madde 14- Kesim öncesi muayenede çiçek tespit edilirse, ancak son iyileşme veya ölüm’den
60 (Altmış) gün sonrasında kaldırılan karantinadan sonra kesimine müsaade edilir. Bu
takdirde deri, tırnak ve boynuzları dezenfekte edilir ve etlerin tüketimine izin verilir.
ETLERİN TEFTİŞ TALİMATI
Madde 15- Kesim sonrası çiçek tespit edildiğinde gövde zayıf veya lezyonlar yaygın ve derin
ise gövde tamamen imha edilir. Eğer lezyonlar az ve sathi ise hastalıklı kısımlar
temizlendikten sonra tüketimine izin verilir.
KUDUZ’DA ETLER HAKKINDA KARAR:
Madde 16- Kuduzda etler hakkında Yönetmelik hükümlerine göre karar verilir. Ancak kuduz
veya kuduzdan şüpheli hayvan tarafından ısırılmış fakat kuduz arazları göstermeyen
hayvanlar, azami 10 (on) gün içerisinde kesilip, ısırılan yerdeki yara, bere ve skatriksleri
çıkarılarak imha edildikten sonra etlerinin tüketimine izin verilir.
SEPTİSEMİLİ ETLER HAKKINDA KARAR:
Madde 17- Patojen bakterilerin kana karışması sonucunda ortaya çıkan hastalık tablosudur.
Antemortem Bulgular:
- Depresyon
- Vücut ısısında değişiklik
- Solunum güçlüğü ve hızlı solunum
- Titreme ve kas tremorları
- Konjunktiva, ağız ve vulva mukozasında peteşiyel kanamalar ve hiperemi
Postmortem Muayene:
- Büyümüş, ödematöz ve hemorajik lenf yumruları
- Parankimatöz organlarda (karaciğer, kalp ve böbrekler) dejeneratif değişiklikler
- Böbrek, kalp yüzeyi, müköz ve seröz membranlar, bağ doku ve panniculus
adiposiste hiperemi ve peteşiyel ya da ekimotik kanamalar
- Yüksek ateş sonucunda yeterince kan akmamış bir karkas
- Karın ve göğüs boşluklarında kanlı seröz eksudat
- Kemik iliği depresyonu ve ikterustan kaynaklanan bir anemi durumu mevcut
olabilir.
Hangi sebepten olursa olsun septisemi (Septik metritis , generalize septik mastitis ,
hemorajik enteritis, septik omphalophlebitis vs.) ile seyreden hastalıklardan dolayı kesilen
veya teşhisi konan etler imha edilir.
Septisemi şüpheli etler salmonella veya diğer zararlı mikropları ihtiva edip etmediği
hususunda bakteriyolojik muayeneye tabi tutulur, bakteriyolojik muayenede insan sağlığı için
zararlı mikroplar tespit edilmezse ve hemoglobin maserasyon testi menfi çıkarsa kavurma
yapılarak değerlendirilebilir.
TOKSEMİLİ ETLER HAKKINDA KARAR:
Madde 18- Bakteri toksinlerinin Kana karışması sonucunda ortaya çıkan hastalık tablosudur.
Antemortem Muayene:
-Normal veya normal olmayan vücut sıcaklığı mevcuttur. Toksemi
mikroorganizmalar tarafından oluşturulmuşsa yüksek ateş bulunabilir.
- Konvülsiyonlar
- Hareketlerde normal dışı değişiklikler
ETLERİN TEFTİŞ TALİMATI
8
- Can çekişme ya da ağrı belirtileri (diş gıcırdatma)
- Hayvan kalkmakta zorlanır ya da kalkamaz
- Dehidrasyon hali de bulunabilir.
Postmortem Muayene:
- İç organlarda hemorajiler
- Normal veya büyümüş ödematöz lenf yumruları (Septisemide olduğu gibi
hiperplazik değil)
- Doku nekroz sahaları
- Sığırlarda anfizem
- Seyrek olarak parankimatöz organlarda (Kalp, karaciğer, böbrekler) dejeneratif
değişiklikler
Madde 19- Eğer karkas ve iç organlarda septisemi veya toksemiye ilişkin belirtiler varsa bu
karkas ve iç organların imhasına karar verilir. Böyle hayvanların kesiminde kullanılan
malzemeler dezenfekte edilir. Ayrıca muayeneyi yapan kişi de ellerini ve kollarını iyice
yıkayıp dezenfekte etmesi gerekir. Septisemi yada toksemiye neden olan primer lezyonlar
(metritis,mastitis, pericarditis, enteritis vb) görülerek imha nedeni olarak kayıt edilmelidir.
Koma halindeki hayvanlar için ret kararı antemortem muayene sırasında verilmelidir.
AKTİNOMİKOZLU ETLER HAKKINDA KARAR:
Madde 20- Aktinomikoz belirtileri görülen doku ve organlar imha edilir. Generalizasyon
yoksa et serbest bırakılır.
KOYUNLARDA PSEUDOTÜBERKÜLOZLU ETLER HAKKINDA KARAR:
Madde 21- Hastalıklı organ ve lenf yumruları çıkarılıp imha edilerek etlerin tüketimine izin
verilir.
KEÇİ CİĞER AĞRISI (P.P.C.C.) TESPİT EDİLEN ETLER HAKKINDA KARAR:
Madde 22- Pleura pneumonia contagiosa capra teşhisi yapılan etlerde hayvan kaşektik ise
imha edilir. Besili ise göğüs kafesi , akciğer ve kalp imha edilerek kalan kısımların tüketimine
izin verilir. Deriler dezenfekte edilir.
SARKOSPORİDİLİ ETLER HAKKINDA KARAR :
Madde 23- Parazit lokal olarak bulunuyorsa o kısım temizlenir. Et ve diğer kısımların
tüketimine izin verilir. Eğer; parazit az olmasına rağmen , etler kaşektik veya rengi
bozulmuşsa yağlar hariç , gövdenin tamamı imha edilir.
CORYZA GANGRAENOSALI ETLER HAKKINDA KARAR:
Madde 24- Adalelerde belli bir bozukluk ile kaşeksi de varsa bu etler tamamen imha edilir.
Aksi takdirde iç organlar ve baş imha edildikten sonra etlerin tüketimine izin verilir.
PATOLOJİK İKTERLİ ETLER HAKKINDA KARAR:
ETLERİN TEFTİŞ TALİMATI
9
Madde 25- İkterli etler +1 derecede 24 saat bekledikten sonra koyu sarı veya koyu sarı-yeşil
renk gösteriyorsa , imha edilir. 24 saat bekledikten sonra et açık sarı –yeşil bir renk almışsa ,
kaynatma ve kızartma denemesinde de lezzet ve kokusu anormalse , tamamen imha edilir.
Şayet et açık sarı renk gösteriyorsa ve kaşektik değilse sarı yerler temizlenerek tüketimine izin
verilir.
KAŞEKTİK ETLER HAKKINDA KARAR:
Madde 26- Yağ doku ve kas doku kaybıyla karakterize kronik bir zayıflama durumudur.
Kaslarda ve iç organlarda küçülme ve ödem vardır. Organlar ve kas doku parlak
görünümdedir. Kaşektik hayvanın derisi buruşuk ve kuru, kılları kabarık ve karışık, kemikler
belirgin ve gözler çukurdadır.
Postmortem muayenede karkas ve organlarda perikardiyal ve renal yağlarda seröz atrofi
vardır, yağ suludur. Karkas yüzeyi yarı saydam bir jel görünümündedir. Karar: Kaşektik
karkaslar reddedilir.
BOVİNE SPONGİOFORM ENCEPHALOPATHILİ (BSE) ETLER HAKKINDA
KARAR:
Madde 27- Sığırların sinirsel semptomlarla seyreden, merkezi sinir sisteminin dejenerasyonu
ile karakterize öldürücü bir hastalığıdır. BSE hastalığında hasta ve hastalıktan şüpheli
hayvanların laboratuvar teyidi yapıldıktan sonra karkaslar imha edilir ve Çiftlikteki tüm
sığırlar da tazminatlı olarak imha edilir.
ANORMAL KOKULU ETLER HAKKINDA KARAR:
Madde 28- Bazı yem maddeleri, ilaçlar ve şiddetli kokulu bazı maddelerin (eter, amonyak,
kloroform vb) emilimi karkasta ve organlarda istenmeyen kokuya neden olabilmektedir.
Ketozisli hayvanlarda aseton kokusu hissedilir. Sindirim sistemi hastalıklarından etkilenen
hayvanların etlerinde dışkı kokusu olabilmektedir. Karar: Balık unu kokusu taşıyan karkaslar
ve sakatatlar düşük kaliteli olarak değerlendirilir. İlaç ve kimyasal madde kullanımına bağlı
kokularda karkas reddedilir. Hafif kokularda ve soğuk hava deposunda bekletmekle azalankaybolan
kokularda etin tüketimine izin verilir.
KİMYASAL MADDELERLE ZEHİRLENMİŞ HAYVAN ETLERİ HAKKINDA
KARAR:
Madde 29- Hayvanlarda ekzo parazitlerin sağaltımı amacıyla verilen antiparaziter ilaçlar
veya değişik kimyasal maddelerle toksikasyonlar şekillenebilmektedir. Klinik semptomlar
başlıca sinir sisteminde bozukluklar,akut abdominal ağrı, ishal ve lezyonları görülür.
Postmortem muayenede gastroenteritis, karaciğerde yağ dejenerasyonu ve kanın yeterince
akmadığı gözlemlenir. Karar: Klinik zehirleme semptomları ile postmortem muayenedeki
bulgular örtüşüyorsa karkas ve sakatat imha edilir.
TÜRKİYE’YE İTHAL EDİLECEK ETLER HAKKINDA KARAR:
Madde 30- Ülkemize ithal edilecek etler; menşe ülke Resmi Veteriner Teşkilatı tarafından
düzenlenen Orijin ve Veteriner Sağlık Sertifikası ile giriş gümrüklerine gelmelidir. Ülkemize
ithal edilecek etlerde ayrıca aşağıdaki şartlar aranır.
ETLERİN TEFTİŞ TALİMATI
10
a) Etler taze , tuzlanmış , kurutulmuş, salamura edilmiş , tütsülenmiş ve soğutulmuş veya
dondurulmuş halde gelebilir. Ancak bu etler Türkiye’de yürürlükte olan gıda ile ilgili
mevzuata uygun olmalıdır.
b) Etlerin büyük başlarda tam, yarım veya çeyrek karkas halinde küçük başlarda ise tam veya
yarım karkas halinde olması gerekir. Etlerin parçalanmış veya kıyma halinde ithaline izin
verilmez.
c) Karkas etler tüm hijyenik kurallara sahip bir örtüyle, stokinet vb. (stokinet: esnek pamuklu
bir ambalaj malzemesi) ambalajlanmış olmalıdır.
d) Karkaslar mürekkep veya sıcak damga ile Hükümet Veterineri kontrolünde
damgalanmalıdır. Buna göre;
-Ağırlıkları, altmış kilogramdan fazla olanların her iki yarım karkasının but, bel, sırt, göğüs,
omuz ve pleuranın dış yüzleri damgalanmış olmalıdır.
-Diğer karkasların omuz ve but bölgelerinin damgalanmış olması lazımdır.
e) Etler için tanzim edilen resmi Veteriner Sağlık Sertifikalarında;
-Yurda getirilen bu etlerin çıkış yerinde salgın ve bulaşıcı hayvan hastalığı olmayan ve o
ülkede doğup büyüyen sağlıklı hayvanlardan elde edildiği,
-Etlerin iyi, sağlam ve insan tüketimi için uygun olduğu, Hiçbir şekilde koruyucu renk
maddeleri , kimyasal ve radyoaktif maddeleri ihtiva etmediği ve ülkelerinde insan gıdası
olarak tüketildiği,
-Etlerin, her türlü antibiyotik ve anabolizan maddeler taşımadığı,
f) Dondurulmuş etlerde görülen küflenme, hijyen kurallarının ve teknik donanımın eksikliği
ile şekillenmektedir. İthal edilecek etlerde bu durumun tespit edilmesi durumunda etin reddini
gerektirir.
g) Soğutulmuş karkas –1 ile +1 derece arasında , dondurulmuş karkas etler ise , (-18)
derecedeki frigofrikli araçlarla nakledilmesi gerekir. Bu araçların;
1- İç yüzeyleri veya et ile temas eden kısımları etin özelliğini bozmayacak ve insan sağlığına
zararlı hale getirmeyecek şekilde paslanmaz bir materyalden yapılmış olması lazımdır.
2- Yüzeyler düz ve kolaylıkla temizlenip dezenfekte edilebilir olmalıdır.
3- Karkas etler taşınırken paslanmaz çengellere asıldığında yere değmemelidir.
Diğer organ ve iç organlarda asılmalı veya paslanmaz bir taşıyıcı içinde bulunmalıdır.
Taze nakillerde frigofirikli araçlar +1 derece , dondurulmuş nakillerde –18 derecede olmalıdır.
4- Taze et taşıyan araçlarda aynı zamanda başka bir ürün , yüzülmemiş baş ve ayaklar
taşınmamalıdır.
5- Etlerin resmi Veteriner Hekim kontrol ve gözetiminde yüklendiği belgelenmelidir.