Adini Dogu Karadeniz bölgemizdeki Bayburt ilimizden alan, Bayburt irki güvercinlerimiz dünyada Ingilizce olarak “Turkish whisperer” adi ile taninmaktadir. Türk fisildayicisi ya da ötücüsü adi ile çevirebilecegimiz bu tanimlamadan anladigimiz kadari ile dünyada bu güvercinlerin ötücü yani ön planda ele alinmaktadir. Ülkemizde de ötücü irklarimiz içersinde degerlendirilmektedirler. Bayburt irkimiz, Bayburt ili ve çevresinde yerel olarak “Çift Gugul” adi ile de bilinmektedir. Dünyada Belçika’da yetistirilen “Belgian Ringbeater” adli ile bilinen irk, Bayburtlarin büyük olasilikla çemberci irklarla (Trabzon) kirilmasi sonucu gelistirilmistir. Bu nedenle iki irk birbirine çok benzemektedir. Belki de bu nedenle ve Trabzon ile yakin bölge kuslari olmasi sebebi ile, Bayburt irkimiz çemberci bir irk gibi degerlendirilme egiliminde olmustur. Oysa Bayburt irkimizda çember hareketi yoktur. Çember hareketi ülkemizde ve hatta dünya üzerinde sadece Trabzon irkimiza özgü bir davranis biçimidir. Bayburt irkimiz tamamen yerel bir irktir ve ülke genelinde fazla bilinen ve yetistirilen bir irkimiz degildir. Bu nedenle hakkinda az bilgiye sahip oldugumuz bu irki kisaca ve bildigim oranda anlatmaya çalisacagim. Yetistiricilerinden daha saglikli bilgiler geldiginde bu irkimizi daha iyi taniyacagimiz inancindayim.
ÖTÜS SEKILLERI
Bayburt irkinin karakteristik özelliklerinden biri ötücü olmasidir. Özellikle erkek kuslar disilerine kur yaparken ötüslerini sergilerler. Bayburt yetistirilen kümeslerde genellikle yerde uzunca bir sirik bulunur. Kus cigerlerine derin bir hava çekip oldugundan daha büyük görünerek bu sirigin boyunca bastan sona öterek yürür. Bu ötüs sekli yörede “sirik çekme” olarak adlandirilir. Sirik çekme seklinde ötüs sergileyen kuslar saglikli ve deger verilen güvercinlerdir. Bayburt güvercinin iyisi ötüsten sonra Denizli horozlarinda oldugu gibi bayginlik geçirir.
FIZIKI ÖZELLIKLERI
Çift gugul denmesinin nedeni bu güvercinlerin takka ve perçemli olmalarindan kaynaklanmaktadir. Nadiren sadece arka tepeli (takkali) olanlarina rastlanmaktadir. Ancak fazla tercih edilmezler. Bu güvercinlerde takka büyük ve kepçe gibi kulaktan kulaga uzanmalidir. Belçika’da görülen akrabalarinda sadece takka vardir. Vücutlari orta büyüklükte ve hatta biraz iricedir. Yuvarlak bir bas üzerinde normal büyüklükte gözler ve gaga yer alir. Gaga normal boydadir, ancak normalden biraz ince görünümde olup zarif bir yapisi vardir. Kusun rengine göre koyu ya da açik renk olabilmektedir. Gözler normal boydadir ve göz çevresi halkasi belirgin degildir. Göz renkleri kusun rengine göre degismektedir. Genellikle koyu renk gözlere, (kirmizi ve portakal rengi) rastlanmaktadir. Nadiren açik renk gözlü olanlari bulunur. Ayaklar paçasiz olup açik kirmizi renktedirler. Kanatlarini kuyruk üzerinde tasiyan bir irkimizdir.
(https://www.gencveteriner.com/proxy.php?request=http%3A%2F%2Fwww.anadoluguvercin.com%2Fresim%2FBayburt-005.jpg&hash=9fb86bff7ad2c1793fad057d92d45b04b5e09c1f)
UÇUS SEKILLERI
Bayburt irkimiz ötücü olmasinin yani sira uçucu özellikleri de bulunan bir güvercindir. Uzun uçtugu söylenmektedir. Uçarken takla da atar, ancak taklasi havada yuvarlanma gibidir. Genellikle tek takla atar. Bazen iki takla üst üste attigi gözlenirse de bu taklalar hiçbir zaman taklaci güvercinlerdeki gibi degildir. Bayburt güvercinleri bir de “Bel kirma” adi verilen kuyruga basip asagi dogru düsme hareketi yaparlar. Kanat sesleri oldukça fazladir. Ürkek yaradilisli bir güvercindir. Ele gelme tarzi yoktur. Yuvaya girdiginizde kaçacagim diye tozu dumana katar. Kendini yerden yere vurur.
RENK YAPILANMASI
Bayburt güvercinleri genellikle alacali renklerde olurlar. Görülen baslica renkleri, Beyaz, Siyah, Kirmizi, Sari ve Mavidir. Alacali olanlarda bu renkler çesitli sekillerde karisik olarak karsimiza çikar. Kanat ve kuyruk telekleri beyaz olanlari bulundugu gibi sadece kanat telekleri beyaz olanlari, kuyruk telekleri ise kusun kendi renginde olanlari bulunmaktadir. Bunun yani sira kanat ve kuyruk telekleri beyaz olmayip kusun kendi renginde olanlari da vardir. Yasmakli denilebilecek tarzda gaga altindan boyuna dogru beyaz yamalari bulunanlari gözlenmektedir. Alacalilarin yani sira düz renk olanlarina da rastlanmaktadir. Bayburtlarin bazilarinda dikkat çekici bir renk yapilanmasi gözlenmektedir. Bu tür olanlarinin en belirgin özellikleri kusun boyun kisminda önden arkaya dogru gittikçe daralan ay seklinde beyaz bir renk yamasi bulunmasidir. Bu yamaya yörede “yildiz” adi verilmektedir. Bu renk yamasi kusun boynunda asili bir kolye gibi durmaktadir. Bu yama takkaya kadar düzgün bir sekilde çikar ve incelerek son bulur. Bu yamanin kafa üzerine uzama yapmamasi gerekmektedir. Bu beyaz bölümün haricinde kusun iki yerinde daha beyazlik bulunur. Bunlardan ilki kusun kanat telekleridir. Bu güvercinlerin kanat telekleri beyaz olur. Ikincisi ise kusun karin bölgesi ve ayaklaridir. Gövdenin hemen altindan baslamak üzere bu bölümlerde beyazdir. Bunun haricinde Kanat kapaklari, kuyruk telekleri ve boyundaki beyaz yama ile karin arasinda kalan kisim ise renklidir. Renkli bölümler kusun rengine göre degisik renklerde olabilirler.
RENK ÇESITLERI
Süt Beyaz : Düz renk beyaz olanlarina yörede bu isim verilir. Düz beyaz olanlari az bulunmakta ve degerli kabul edilmektedirler.
Kara : Siyah olanlarina “Kara” adi verilir.
Mor : Kirmizi olanlarina “Mor” denilmektedir.
Açik Mor : Sari renk olanlar “Açik mor” olarak bilinirler.
Kumru Tüylü : Mavi renk olanlarina “Kumru tüylü” denilmektedir. Mavi harici bütün renkler seritsizdir. Mavi renk olanlarda kanat üzerinde iki sira serit bulunmaktadir. Mavi renk olanlarda göz portakal rengi ve gaga siyah olmaktadir. Diger renklerde göz koyu tonlu gaga ise açik renktir.
Alacali : Bayburt kuslarinin alacali renkli olanlari oldukça yaygindir. Alaca olanlar kendi içlerinde farkli adlandirmalara sahiptirler. Örnegin, Kirmizi renk olup üzeri beyaz pullu olanlarina “Butlu”, Beyaz renk olup üzeri kirmizi pullu olanlarina ise “Kinali” denilmektedir.