Diyarbakir’in dört yerel güvercin irkindan biri olan Gögsüak adi verilen güvercin irki, kendi içinde Atlas, Narinci, Cigeri, Gökela, Kürenk ve Zeytuni olmak üzere 6 renk grubuna ayrilmistir. Halk arasinda Gögsüak adlandirmasi yerine irkin içindeki renk tiplerine göre adlandirma sekli yaygin olarak kullanilmaktadir. Atlas ve zeytuni paçasizdir, digerleri ise paçalidir. Paçasiz olanlarda gögüs gülü bulunur, paçali olanlarda bulunmaz. Hepsi kolyeli ve benklidir (zülüflü). Kolye ile kastedilen kusun gögüs kisminda düzgün bir “V” biçiminde yer alan beyazliktir. Benk ya da zülüf ise genellikle “yanak yamasi” olarak adlandirilan bas üzerindeki renkli bölümlerdir. Gökela ve kürenk de serit (çubuk, kalem) vardir, digerleri seritsizdir. Hepsinde “kakül” adi verilen takka (üst tepe) bulunur. Takkanin bas tarafinda kalan yarisi kafa ile birlikte vücudun kendi renginden, sirt tarafinda kalan diger yarisi ise beyaz olur. Bu ayrim takkanin tam tepe noktasindan düzgün sekilde olmalidir. Kanat telekleri vücudun kendi rengindedir, beyaz olmaz. Kuyruk telekleri ise, Atlas ve zeytunide vücudun kendi renginden, digerlerinde ise beyaz olmalidir. Kuyruk telek sayilari 12 adettir. Bu güvercinlerin hepsinde gaga ve tirnak beyaz renk olur. Gögsüak irki içindeki renk tiplerini asagida tek tek ele almak istiyoruz.
ATLAS Atlaslar siyah renklidir. Siyah renk bu kuslarda zifiri olarak adlandirilan sekilde çok koyu ve parlak tonda olmalidir. Atlaslarda paça bulunmaz. Ayaklarin dirsekten asagisi tüysüzdür. Ancak Gögüslerinde gül adi verilen, bazi yörelerde ise kravat denilen bir firfir (püskül) bulunmaktadir. Gögüs gülü bogazin hemen altindan baslayarak gögse dogru düzgün bir sekilde uzanmalidir. Gögüs gülü olmasi gereken uzunlukta ve yogunlukta bulunmalidir. Aksi bir durum güvercinin deger yitirmesine neden olur. Kanatlarda elif ya da saz adi verilen kirkanatlik durumu bulunmamali, kuyruk ise siyah renk olmalidir. Gaga ve tirnaklar ise beyaz olmalidir. Siyah gaga kusun % 10 deger yitirmesine neden olur. Atlaslarda, kusun boyun ve gögüs kismi düzgün bir kolye gibi beyaz olmalidir. Bu güvercinlerde her iki yanakta kusun kendi rengi ile ayni olmak üzere “benk” olarak adlandirilan zülüfler bulunur. Bu durum, kisaca kusun basinda ve vücudunda bulunan rengin, gerdana ve gögüsteki beyazligin üzerine dogru uzamasi halidir. Ancak bu zülüfler, beyazlik üzerinde kalmali ve kusun gövde rengine kadar ulasip birlesmemelidir. Bu güvercinlerin baslarinda “kakül” adi verilen bir takka bulunur. Takka, düzgün sekilde kulaktan kulaga uzanacak biçimde olursa tercih nedenidir.
NARINCI
Narinciler sari renklidir. Sari renk bu güvercinlerde olabildigince koyu tonda olmalidir. Açik sari tona sahip olanlar, tercih edilmemelidirler. Narinciler paçalidirlar. Paça düzgün bir sekilde ayak parmaklarini örtecek uzunlukta olmali, daha az ya da fazla olmamalidir. Paça rengi vücut rengi ile ayni olmali, farkli bir tonda ya da beyaz olmamalidir. Bu güvercinlerin gögsünde gül bulunmaz. Ancak baslarinda “kakül” adi verilen bir takka bulunur. Takka, düzgün sekilde kulaktan kulaga uzanacak biçimde olursa tercih nedenidir. Narincilerde, kusun boyun ve gögüs kismi düzgün bir kolye gibi beyaz olmalidir. Bu güvercinlerde her iki yanakta kusun kendi rengi ile ayni olmak üzere “benk” olarak adlandirilan zülüfler bulunur. Bu durum, kisaca kusun basinda ve vücudunda bulunan rengin, gerdana ve gögüsteki beyazligin üzerine dogru uzamasi halidir. Ancak bu zülüfler, beyazlik üzerinde kalmali ve kusun gövde rengine kadar ulasip birlesmemelidir. Bu sekilde olan zülüfler kusun degerini düsürmektedir. Gaga ve tirnak beyaz renkte olmalidir. Kanatlarda elif ya da saz adi verilen kirkanatlik durumu bulunmamali, kuyruk ise akkuyruk olmalidir.
CIGERI
Cigeriler kirmizi renklidir. Bu kuslar koyu kiremit ya da kizila yakin bir renktedirler. Kirmizi renk bu güvercinlerde olabildigince koyu tonda olmalidir. Açik tona sahip olanlar, tercih edilmemelidirler. Cigeriler paçalidirlar. Paça düzgün bir sekilde ayak parmaklarini örtecek uzunlukta olmali, daha az ya da fazla olmamalidir. Paça rengi vücut rengi ile ayni olmali, farkli bir tonda ya da beyaz olmamalidir. Bu güvercinlerin gögsünde gül bulunmaz. Ancak baslarinda “kakül” adi verilen bir takka bulunur. Takka, düzgün sekilde kulaktan kulaga uzanacak biçimde olursa tercih nedenidir. Cigerilerde, kusun boyun ve gögüs kismi düzgün bir kolye gibi beyaz olmalidir. Bu güvercinlerde her iki yanakta kusun kendi rengi ile ayni olmak üzere “benk” olarak adlandirilan zülüfler bulunur. Bu durum, kisaca kusun basinda ve vücudunda bulunan rengin, gerdana ve gögüsteki beyazligin üzerine dogru uzamasi halidir. Ancak bu zülüfler, beyazlik üzerinde kalmali ve kusun gövde rengine kadar ulasip birlesmemelidir. Bu sekilde olan zülüfler kusun degerini düsürmektedir. Gaga ve tirnak beyaz renkte olmalidir. Kanatlarda elif ya da saz adi verilen kirkanatlik durumu bulunmamali, kuyruk akkuyruk olmalidir. Bu güvercinlerin baslarinda “kakül” adi verilen bir takka bulunur. Takka, düzgün sekilde kulaktan kulaga uzanacak biçimde olursa tercih nedenidir.
GÖKELA (GÖKALA)
Gökela gök rengi olarak da adlandirilan mavi renktedir. Gök rengi bu güvercinlerde olabildigince koyu tonda olmalidir. Açik tona sahip olanlar, tercih edilmemelidirler. Gökelalar paçalidirlar. Paça düzgün bir sekilde ayak parmaklarini örtecek uzunlukta olmali, daha az ya da fazla olmamalidir. Paça rengi vücut rengi ile ayni olmali, farkli bir tonda ya da beyaz olmamalidir. Bu güvercinlerin gögsünde gül bulunmaz. Ancak baslarinda “kakül” adi verilen bir takka bulunur. Takka, düzgün sekilde kulaktan kulaga uzanacak biçimde olursa tercih nedenidir. Gökelalarda, kusun boyun ve gögüs kismi düzgün bir kolye gibi beyaz olmalidir. Bu güvercinlerde her iki yanakta kusun kendi rengi ile ayni olmak üzere “benk” olarak adlandirilan zülüfler bulunur. Bu durum, kisaca kusun basinda ve vücudunda bulunan rengin, gerdana ve gögüsteki beyazligin üzerine dogru uzamasi halidir. Ancak bu zülüfler, beyazlik üzerinde kalmali ve kusun gövde rengine kadar ulasip birlesmemelidir. Bu sekilde olan zülüfler kusun degerini düsürmektedir. Gaga ve tirnak beyaz renkte olmalidir. Siyah gaga kusun degerini %10 kadar düsürür. Kanatlarda elif ya da saz adi verilen kirkanatlik durumu bulunmamalidir. Kuyruk akkuyruk olmalidir. Gökelalarin en dikkat çekici özellikleri kanatlarinin üzerinde kalem adini verdigimiz seritlerin bulunmasidir. Bu seritler Diyarbakir yöresinde “Seftali” adi verilmektedir. Bu seritler çok koyu tonda olmalidirlar. Seritleri açik olan ya da bulunmayan güvercinlere Diyarbakir yöresinde “habes” denir ve soylu olarak görülmezler.
KÜRENK
Kürenk adi verilen güvercinler açik bir renge sahiptirler. Bu rengi kül rengi olarak ta tanimlayabiliriz. Diger gögsüak renkleri arasinda daha degerli olarak kabul edilirler. Taklaci güvercinlerdeki boz (sabuni) gibi bir renkleri vardir. Kül rengi bu güvercinlerde olabildigince koyu tonda olmalidir. Açik tona sahip olanlar, tercih edilmemelidirler. Kürenkler paçalidirlar. Paça düzgün bir sekilde ayak parmaklarini örtecek uzunlukta olmali, daha az ya da fazla olmamalidir. Paça rengi vücut rengi ile ayni olmali, farkli bir tonda ya da beyaz olmamalidir. Bu güvercinlerin gögsünde gül bulunmaz. Ancak baslarinda “kakül” adi verilen bir takka bulunur. Takka, düzgün sekilde kulaktan kulaga uzanacak biçimde olursa tercih nedenidir. Kürenklerde, kusun boyun ve gögüs kismi düzgün bir kolye gibi beyaz olmalidir. Bu güvercinlerde her iki yanakta kusun kendi rengi ile ayni olmak üzere “benk” olarak adlandirilan zülüfler bulunur. Bu durum, kisaca kusun basinda ve vücudunda bulunan rengin, gerdana ve gögüsteki beyazligin üzerine dogru uzamasi halidir. Ancak bu zülüfler, beyazlik üzerinde kalmali ve kusun gövde rengine kadar ulasip birlesmemelidir. Bu sekilde olan zülüfler kusun degerini düsürmektedir. Gaga ve tirnak beyaz renkte olmalidir. Siyah gaga kusun degerini %10 kadar düsürür. . Kanatlarda elif ya da saz adi verilen kirkanatlik durumu bulunmamalidir. Kuyruk ise akkuyruk olmalidir. Kürenklerin en dikkat çekici özellikleri kanatlarinin üzerinde kalem adini verdigimiz seritlerin bulunmasidir. Bu seritler Diyarbakir yöresinde “Seftali” adi verilmektedir. Bu seritler çok koyu tonda olmalidirlar. Seritleri açik olan ya da bulunmayan güvercinlere Diyarbakir yöresinde “habes” denir ve soylu olarak görünmezler.
ZEYTUNI
Zeytuniler, zeytin rengi olarak tarif edebilecegimiz sekilde zeytuni renkte olurlar. Bu rengi tanimlamak için çikolata ya da yanardöner diyebiliriz. Zeytuni renk bu kuslarda çok koyu ve parlak tonda olmalidir. Zeytunilerde paça bulunmaz. Ayaklarin dirsekten asagisi tüysüzdür. Ancak Gögüslerinde gül adi verilen, bazi yörelerde ise kravat denilen bir firfir (püskül) bulunmaktadir. Gögüs gülü bogazin hemen altindan baslayarak gögse dogru düzgün bir sekilde uzanmalidir. Gögüs gülü olmasi gereken uzunlukta ve yogunlukta bulunmalidir. Aksi bir durum güvercinin deger yitirmesine neden olur. Kanatlarda elif ya da saz adi verilen kirkanatlik durumu bulunmamali, kuyruk ise zeytuni renkte olmalidir. Akkuruk olmamalidir. Gaga ve tirnaklar ise beyaz olmalidir. Siyah gaga kusun % 10 deger yitirmesine neden olur. Zeytunilerde, kusun boyun ve gögüs kismi düzgün bir kolye gibi beyaz olmalidir. Bu güvercinlerde her iki yanakta kusun kendi rengi ile ayni olmak üzere “benk” olarak adlandirilan zülüfler bulunur. Bu durum, kisaca kusun basinda ve vücudunda bulunan rengin, gerdana ve gögüsteki beyazligin üzerine dogru uzamasi halidir. Ancak bu zülüfler, beyazlik üzerinde kalmali ve kusun gövde rengine kadar ulasip birlesmemelidir. Bu güvercinlerin baslarinda “kakül” adi verilen bir takka bulunur. Takka, düzgün sekilde kulaktan kulaga uzanacak biçimde olursa tercih nedenidir.
(https://www.gencveteriner.com/proxy.php?request=http%3A%2F%2Fwww.guvercinbirligi.com%2Fimages%2Ftgyb_diy09.jpg&hash=e0e21c6994a2351338adf31d782a05fdfe9ef53a)