Ülkemizde yaygin olarak Konya’da yetistirilen bir irkimizdir. Konya’nin eski ve yerli irklari arasinda olup, Konya’ya Anadolu Selçuklulari ile birlikte geldigi tahmin edilmektedir. Yaklasik 1000 yildir Anadolu’da tanilan ve bir irkimiz olup, Konya’da halk arasinda “Pirinç dikdik” adi ile de bilinmektedir. Buradaki dikdik kelimesi gaga anlamindadir. Bu güvercinlerin gagalari küçük oldugu için bu ad verilmistir. Günümüzde sayilari çok azalmistir. Konya disinda neredeyse hiç görülmezler. Konya’da ise eski kusçularin bazilarinda bulunabilirler. Bu nedenle nesli tükenmek üzere olan bir irkimiz olup acil olarak korunmasi gerekmektedir.
UÇUS SEKILLERI
Taklambaç irki , düz oyunlu bir kustur. Uçarken tek takla atar. Hiç takla atmayanlari da vardir. Takla atanlari daha tercih edilirler. Taklambaç irkinda ayaklar paçali olur. Çok nadiren paçasiz olanlari da görülür. Bunlarin kirma olduklari düsünülmektedir. Bu tipleri degersiz olarak kabul edilirler. Uçarken Mardin tipi taklacilar kadar yüksege çikmaz, orta yükseklikte bir saat kadar uçarlar. Ancak düzenli uçurulmalari halinde, uçus özellikleri bakimindan ayni Mardin taklacilari gibi yüksek ve uzun uçmaktadirlar. Ancak Mardin tipi taklacilarda görülen, sefere gelme ve fisekleme gibi bir oyun tarzlari yoktur.
FIZIKI ÖZELLIKLERI
Bu irkta gaga küçük kalin ve çekkin (genis) bir yapidadir. Bu nedenle kan olarak Misiri (Güllü, Bango) ile akrabaliklari oldugu düsünülmektedir. Ancak taklambaçlar, fiziksel olarak gögüs gülü bulunmamasi, paçali oluslari ve gözlerinin küçük olusu ile bu irktan ayrilirlar. Bunun yani sira bangolara göre vücutlari biraz daha büyük yapilidir. Ayrica uçarken takla atma özellikleri vardir. Bu özellik bangolarda görülmez. Tüy örtüleri sik dokuludur. Düz kuyrukturlar ve kuyruklarindaki telek sayisi 12–16 arasinda degisir. 12’den fazla kuyruk telegine sahip olanlar makbul sayilmazlar. Arka takkali ya da takkasiz olabilirler. Göz yapilari küçüktür.
RENK ÇESITLERI
Renk olarak çesitli renklerde olabilmektedirler. Rastlanan baslica renkleri, beyaz, siyah ve bunlarin çesitli karisimlari seklindedir. Bu renklerin yöresel adlandirilislari su sekildedir. Aktaklambaç, karataklambaç, karakafa, karakuyruk, karakafa karakuyruk, çalli taklambaç ve kirgin. Ayrica bu renklerin de bazi alt varyasyonlari bulunmaktadir.
AK TAKLAMBAÇ: Bütün vücudu tamamen beyaz renktedir. Bazen beli siyah ak taklambaçlara rastlanir bunlara “beli kara” adi verilmektedir. Gene ak taklambaçlarin bazen kuyruklarinda siyah ve beyaz telekler karisik olarak bulunabilmektedir. Bu tür kuslara “ebrulu” adi verilmektedir.
KARA TAKLAMBAÇ: Bütün vücudu tamamen siyah renktedir. Bazen bu siyahin tonu hafif açik ve mat bir tonda olabilir. Bu tür kara taklambaçlar degersiz olarak görülürler. Bu kuslara, “boz zidgara” adi verilmektedir. Bazen de kusun kafasinda beyaz cimke adi verilen benekler bulunabilir. Bu tür kara taklambaçlar ise, “çakal zidgara” adi ile anilirlar.
KARAKAFA: Güvercinin bas kismi siyah olup diger taraflari beyazdir. Bas kismindaki siyahlik boyna dogru sarkma yapmamalidir. Ayni güvercin “ala” adi ile de anilir. Karakafa kuslarda eger beyaz renk normalden daha fazla ise bu kuslara “kiz alasi” adi verilir.
KARAKUYRUK: Güvercinin kuyrugu tamamen karadir. Bütün vücut beyaz olur fakat kusun sirtinda “kalp yamali” adi verilen bir siyah leke vardir. Ayni güvercin “karakuyruk alasi” adi ile de anilir. Kara kuyruklarda eger omuzdan gögüse asagiya dogru inen siyah bir renk varsa buna “peskirli” denilir.
KARAKAFA KARAKUYRUK: Güvercinin bas ve kuyruk siyah, diger taraflari beyaz renkte olursa bu sekilde adlandirilmaktadir. Bazen bu kuslarda, kusun kuyrugunda enine sekilde beyaz bir hat bulunur. Bu tür karakafa karakuyruklara, “fenerli” adi verilir.
ÇALLI TAKLAMBAÇ: Bu taklambaçlar da vücut ve kuyruk siyah renkte, kanatlar ise beyaz renkte olur. Bu kuslarda göz rengi “çakir” tabir edilen tarzda mavi ya da bej hareli bir yapidadir. Çakirlik her iki gözde de vardir. Bu tür güvercinler “kuyrugu siyah çalli” adi ile de anilirlar.
KIRGIN: Siyah ve beyazdan olusan karisik renkli bir kustur. Belirgin bir renk özelligi yoktur. Genellikle kafa, kuyruk, kanat ve paça beyazdir. Boyun ve gövde ise siyahtir. Fazla degerli olarak görülmezler.
TAKLAMBAÇ IRKININ BUGÜNKÜ DURUMU
Bu irkla ilgili olarak Konya’da yaptigim arastirmada, irkin ciddi sekilde azaldigini gözlemledim. Konya’da sadece eski ve yasli kusçularin ilgi gösterdigi bir irk olan taklambaçlar, yaygin degiller. Konya’da Pazar günleri “muhacir pazarinda” kurulan kus pazarinda bu güvercinlerden sadece 4 tane görebildim. Bu pazarda agirlikli olarak Mardin tipi taklaci güvercinler bulunuyor. Konya’da Selçuklu (enseli) irkina göre biraz daha yaygin oldugu söylenen bu güvercinlerde de renk çesitliligi azalmis durumda. Ben sadece ak, karakuyruk ve kirgin renklerine rastladim. Diger renklerin fazla yaygin olmadigi ve azalmis ya da kalmamis olduklarini tahmin ediyorum. Sayilarinin azalmis olmasinda yetistirme zorluklarinin etken oldugu söylenebilir. Bu güvercinler, uçurulmadiklarinda yavru alma sorunlari ortaya çikabilmektedir. Ancak irkin azalmasinda asil etken yeni neslin bu kuslarin degerini kavrayamamasindan kaynaklanmaktadir.
(https://www.gencveteriner.com/proxy.php?request=http%3A%2F%2Fwww.anadoluguvercin.com%2Fresim%2Ftaklambac-003.jpg&hash=5b7235f9c8a01c7ddf5782666f3e39204da8ca77)