Mikroorganizmaların Klasifikasyonu
1) Doğal (filojenik) klasifikasyon:
Bu sistematiğin esasını, mikroorganizmalardan birbirlerine çok benzeyenleri, muhtemelen aynı orijinden gelenleri, bir araya toplamak ayrı karakter taşıyanları çıkarmak oluşturmaktadır. Burada benzerlik kavramı içinde, morfolojik, kültürel, fizyolojik, biyokimyasal, kimyasal, serolojik, patolojik, vs. özellikler de bulunmaktadır.
2) Numerikal klasifikason:
Bu sistemde mikroorganizmaların benzeyen ve benzemeyen yönleri değerlendirmeye tabi tutulur. Böylece, taksonomik uzaklık, ortak olan karakterlerin toplam karakterlere oranından hesaplanır. Bu yöntem için bir çok fenotipik özelliklere (görülebilen veya saptanabilen) gereksinim vardır. Benzer karakterlere (+) ve benzemeyenlere de (-) puan verilir.
3) Genetik klasifikasyon:
Son yıllarda, mikroorganizmalar arasında benzerlik veya ayrılıkları saptamada, bunların oldukça yüzeysel ve değişken olan benzerliklerinden ziyade, genetik materyalleri, özellikle DNA'ları, arasındaki homojenlik durumlarına dayanan daha esaslı ve tutarlı bir klasifikasyona gidilmektedir.
4) Antijenik klasifikasyon:
Yukarıda açıklanan sınıflandırmaların dışında, bazı bakteri familya veya cinslerini kapsayan ve antijenik yapılarını esas alan bir klasifikasyon da yapılmıştır (antijenik klasifikasyon). Ancak, bu genetik sınıflama kadar genellenememektedir. Çünkü, cins veya türler içinde çok fazla antijenik değişmeler ortaya çıkmaktadır. Örn, S. pneumoniae, kapsül yapısına göre 75'den fazla antijenik tipe; P. multocidae, kapsüler polisakkaridlerine göre 4 antijenik tipe (A, B, C, D) ve L. monocytogenes ise 8'den fazla serotipe ayrılmaktadır. Bu nedenlerle, antijenik analizlere dayanan sınıflama ancak tür içinde yararlı olmaktadır. Antijenik klasifikasyonda başlıca 2 özellik dikkate alınmaktadır.
1-Yüzey antijenik moleküller (pilus, flagella, kapsül, hücre duvarı, mukoid tabaka) ve
2-Pürifiye proteinlere karşı hazırlanmış antiserumlarla, çeşitli bakterilerden elde edilen homolog proteinlerin arasındaki yapısal benzerlikler incelenmektedir.
5) Fajla tiplendirme:
Türler içi veya türler arası ilişkiyi saptamada fajla tiplendirme de kullanılmaktadır. Aynı türe ait suşlar, kendilerine özgü fajlara göre gruplara ayrılabilmektedirler. Örn, S. aureus, bu esasa göre Grup -1, -2, -3 ve 4'e ayrılmaktadır. Ancak, insan, sığır veya diğer hayvanlardan izole edilen etkenlerin aynı faj setleri ile reaksiyon vermedikleri türlere özgü bazı spesifitelerin bulunması nedeniyle, fajlara dayanan bir klasifikasyon ancak çok sınırlı kalmaktadır.
6) Kemotaksonomi:
Daha az oranda spesifitesi olan ve bakterilerin kimyasal yapılarını esas alan bu sınıflama da, bakterilerde çok değişken olan yapısal özellikler nedeniyle genetik sınıflama kadar tutarlı bulunmamaktadır. Bakterilerin kimyasal yapıları her ne kadar genetik bir özellik gösterirse de, bunların yetiştiği veya ürediği besi yerinin kimyasal yapısı, osmotik basıncı, pH, vs. gibi çevresel koşullar da fazlaca etkilenmekte ve değişebilmektedir. İncelenebilen kimyasal karakterler arasında, başlıca, hücre duvar kompozisyonu, lipid kompozisyonu, çeşitli proteinlerin amino asit sıraları ve türleri, enzim karakterleri, pilus, flagella proteinlerinin kompozisyonları, vs. vardır.
YYÜ VETERİNER FAK.
barbaros_66