BOVİN NEOSPOROZİS
ETİYOLOJİ:
Neospora caninum, koksidiyal gruba ait protozoel bir parazittir, Toxoplasma ile yakından ilişkilidir.
- Gelişimsel bir siklusa sahiptir.
- Köpekler ve sığırlar ara konakçıdır, burada çoklu hücrelerde bulunan taşizoit ve sinir dokusunda intrasellüler kistlerde bulunan bradizoitler formunda aseksüel reprodüksiyon meydana gelir.
- Başka bir faz ise köpeklerde (tanımlayıcı konak) meydana gelir, burada çiğ sığır eti sindirildikten sonra (dokusal kistler) sindirim kanalında seksüel reprodüksiyon meydana gelir ve dışkı yoluyla çok sayıda sporsuz oosist çevreye atılır.
- Üçüncü bir faz ise hayvanın dışında meydana gelir, burada oosistler salındıktan sonra 24 saat içinde sporlanırlar. Bu oosistlerin çevresel şartlar altındaki direnci halen bilinmemektedir.
BULAŞMA:
- Vertikal: diaplasental yol, bu şekilde parazit anneden fötüse gestasyon sırasında bulaşmaktadır. Bu en önemli bulaşma yoludur (olguların %95'inde meydana gelir).
- Horizontal: oral yolla, infeksiyon taşizoitleri içeren sütün alınması ile ve çevrede, gıda maddesi ya da içme suyunda bulunan sporlu oosistlerin alınması ile meydana gelir. Köpek, oosistleri, kısa bir zaman aralığında küçük miktarlarda atar. Bu yol daha az önem taşır (olguların %5'i).
KLİNİK BELİRTİLER:
Embriyoların reabsorbsiyonu, mumifikasyonu veya atılması görülür. Ölü doğumlar, ensefalopatiler, miyozitis ile neonatal infeksiyonlar izlenir. Eğer Neospora latent kalırsa, klinik belirtiler oluşmayabilir, ama serolojik kanıtlar ve bazen de histopatolojik bulgular tespit edilecektir. Neosporozisin sığırlarda meydana gelen yavru atmaların %10 ila 15'inden sorumlu olduğu ve bunun genelde gestasyonun ortalarında meydana geldiği ortaya konmuştur.
LEZYONLAR:
MS seviyesinde: çok odaklı dağılım gösteren ve purulent olmayan ensefalomiyelitis izlenir. Miyozitis ve karaciğer lezyonları (yavru atmaların %70'i) tespit edilir.
DIAGNOZ:
- Fötal diagnoz: Histoloji: beyin lezyonları patognomoniktir. İmmunohistokimyasal (beyin, kalp, karaciğer, akciğer) testler kullanılmamaktadır. Vücut sıvılarının fötal serolojisi, PCR tercih edilebilen testlerdendir.
- Seroloji: serum, süt.
TEDAVİ, ÖNLEMLER VE KONTROL:
Dekokuinat kullanımı incelenmiş ve tutarsız sonuçlar bulunmuştur, etkin bir tedavisi yoktur. Ölçütler:
- Horizontal yolla bulaşmanın azaltılması (çevresel kontaminasyon). Köpeklerin plasenta atıklarına ulaşmasının önlenmesi ve gıda maddelerinin köpek dışkısı ile bulaşmasının engellenmesi gibi önlemler hastalığın kontrolünde önem arz etmektedir.
- Tüm hayvanların serolojisi ve biri pozitif ve bir diğeri negatif olan iki sürünün kullanılması öngörülür. Pozitif grupta yüksek yavru atma seviyeleri varsa, bu hayvanlar mümkün olduğunca çabuk elimine edilmelidir. Eğer yavru atım seviyesi düşükse, pozitif olan bu hayvanlar et için kullanılacaktır ve ne kendileri ne de yavruları replasman hayvanı olarak bir daha asla kullanılmamalıdır.