• Testisler
• Spermatozoonları ileten yollar
– Tubuli rekti, rete testis, duktuli efferentes, duktus epididimis, duktus deferentes, duktus ejakülatoryus ve üretra
• Bu yollara açılan eklenti bezleri
– Vezikula seminalis, prostat, glandula bulbouretralis
• Dış eşey organı
– Penis
(https://www.gencveteriner.com/proxy.php?request=http%3A%2F%2Fwww.hayvanlar.org%2Ffiles%2Fimage%2Fboga-7.jpg&hash=043e460fed22efc1da1eb585a39737a44814f0d8)
Testisler
• İki önemli görevi vardır
– Spermatozoon üretmek
– Erkeklik hormonu salgılamak
• Doğumdan önce karın boşluğunda bulunurlar
• Funikulus spermatikus ile asılıdırlar
• Sol testis sağa oranla biraz daha sarkık bulunur
• Vücut dışında ve iki uyluk arasındadır
Kriptorşidi
• Tek veya çift taraflı olabilir
• Kriptorşid testis androjenleri üretir, ancak normal spermatozoa oluşturamaz
• Kriptorşid testis, neoplastik oluşumlara 10 kat daha fazla yatkındır
• Domuz , köpek ve aygırlarda daha yaygın, boğa, koç ve geyiklerde seyrek olarak görülür
Spermatozoonları ileten yollar
• Seminifer tubuller (testislerin %90'ını oluşturur ve spermatozoonlar burada üretilir)
• Tubuli rekti
• Rete testis
• Duktuli efferentes (vaza efferentes)
• Duktus epididimis
• Epididimis
• Kaput
• Korpus
• Kauda
• Spermatozoonların toplanma ve depolanma yeri
• Spermatozoonlar epididimde olgunlaşır ve dölleme yeteneği kazanır
• Duktus deferens
• Ampulla duktus deferens (köpek ve domuzda yoktur)
• Duktus ejakülatorius
• Üretra
Seminal vezikül
• Testosteronun denetimi altındadır
• Ampulla duktus deferensin alt ucuna açılan iki keseden oluşur
• Salgısı duktus ejakülatorius ile üretraya verilir
• Bu iki kanala spermatozoonların yapışmasını önler
• Spermanın %40-80'ini oluşturur
• Alkali özellikte, fruktoz (enerji kaynağı) ve prostaglandinleri (servikal mukus ile reaksiyona girerek spermatozoonları daha etkin hale getirir ve dişi üreme kanalında ters peristatik oluşturur) içerir
• Kedi, köpek ve lamada bulunmaz
Penis
Erkek hayvanların çiftleşme organıdır
• İdrarı dışarı çıkarmak
• Meniyi dişinin üreme kanalına boşaltmak
• İki uyluk arasında bulunur
• 3 bölümden oluşur
• Kök (radiks penis)
• Gövde (korpus penis)
• Baş (glans penis)
• Penisin kök kısmı (iki crura'nın birleşmesiyle oluşur) arcus ishiadicus'un arka kısmından başlar. Bu kısmı gövde bölümü takip eder. Son kısmı da serbest olarak bulunan glanstan oluşur.
• Penisin iç yapısını erektil doku olarak da bilinen kavenoz doku oluşturur. Kavernoz doku sinüzoidlerin bulunduğu ve bağlayıcı dokudan penis fasiası ile ayrılan bir yapıdır.
• Aygırlarda bu erektil doku miktarı bağlayıcı doku ile kıyaslandığında dikkat çekici oranda fazladır.
• Boğalarda ise erektil doku miktarı bağlayıcı dokudan azdır.
• Üretra korpus penisin ventralinde bulunur.
• Koçlarda rahatlıkla görülebilen üretral bir çıkıntı vardır. Bu nedenle bazen üretra taşları üretrayı daraltabilir veya tamamen kapayabilir.bu durum üretral çıkıntının ampütasyonu ile düzeltilebilir.
• Köpeklerde glansın kaudal kısmında bulbus glandis denilen bir genişleme vardır. Bu genişleme bölgesi ile çiftleşme sırasında penisin vajina içinde kalma süresi uzatılmış olur.
• Boğa, koç ve erkek domuzlarda fleksura sigmoidea yapısı görülür. Penis erekte değilken S şeklindedir. Bu fleksuraya m. retractor penis bağlıdır.
• Horozlar memelilerden farklı olarak kan yerine lenf ile şişip ereksiyon haline gelen fallusa sahiptirler. Kaz ve ördeklerin erkeklerinde bulunan fallus horozlarınkinden daha gelişmiş olup aynı zamanda sarmal bir yapı göstermektedir.