BVD-MD'nın etkeni Pestivirus olup antijenik ve biyolojik olarak koyunların border ve domuzların kolera hastalığı etkenine benzer. Virusun sitopatik ve nonsitopatik suşları tanımlanmıştır.
Bovine Viral diare:
Etken genellikle nonsitopatik suştur. Hastalık ateş, ishal, mukozal lezyonlar ve lökopeni ile karakterize olup akut ve oldukça bulaşıcıdır, fakat nadiren ölüm görülür. İmmunkompetan, seronegatif ve gebe olmayan hayvanlarda virus genellikle subklinik enfeksiyona (ateş, lökopeni ve özel nötralizan antikorlar) neden olur. BVD enfeksiyonlarının %70-90'ı bu şekildedir. Ancak bazı durumlarda, özellikle 6 aylıktan büyüklerde, yüksek morbidite ve düşük mortalite ile karakterize daha şiddetli enfeksiyon görülebilmektedir (akut bovine viral diare).
BVD virusunun nonsitopatik suşu ile gebeliğin ilk 4 ayında fötüsün transplasental enfeksiyonu gerçekleşirse persiste enfekte, immuntoleranslı ve taşıyıcı hayvanlar doğmaktadır (İmmun tolerans; olgunlaşmamış fötal immun sistemin nonsitopatik BVD virus antijenlerini tanıyamaması).
Bu hayvanlar virusun antijenik olarak yakın sitopatik suşu ile superenfeksiyona uğradıklarında öldürücü mukozal hastalık şekillenir. Virus esas olarak tonsillerin kript epitellerinde ve orofarinksteki lenfoid folliküllerde replike olur ve makrofajlarca alınarak lenf düğümlerine taşınır. Enfeksiyounun sonucu; alınan virusun suşu, virulansi, hayvanın immun durumu, gebelik ve gebeliğin dönemine göre değişir.
Persiste enfeksiyon
İmmunkompetan seronegtif ya da persiste enfekte hayvanlarda akut BVD'nin viremik devresinde fötüsün transplasental enfeksiyonu sonucu oluşur. Bu enfeksiyonda en ciddi patolojik sonuçların ortaya çıktığı dönem gebeliğin ilk 4 ayında gerçekleşen enfeksiyondur. Bu dönemde oluşan transplasental enfeksiyonlar; fötüsün mumyalaşması, resorpsiyonu, abortusu ya da persiste enfekte buzağıların doğması ile sonuçlanır. Persiste enfekte buzağılar klinik olarak normal, zayıf ya da gelişmemiş olabilirler. Bu buzağılar yaşam boyu viremik olup aynı zamanda enfektif BVD virusunun nonsitopatik homolog suşlarına karşı da immuntoleranslıdırlar ve ayrıca genellikle 6 ay ile 2 yıl içinde mukozal hastalığına yakalanabilirler.
Mukozal hastalık
Persiste enfekte, nonsitopatik BVD viremik, immuntoleranslı ve seronegatif hayvanların sitopatik BVD virusuyla enfekte olmaları durumunda oluşur ve bu durum superenfeksiyon olarak tanımlanır. Hastalık özellikle 6 aylıktan 2 yaşına kadar olan hay-vanlarda görülür ve daima ölümle sonuçlanır.
Akut olgularda ateş, burun akıntısı, şiddetli ishal, kataral stomatitis ve faringitis, kimi hayvanlarda da interdigital bölgede eroziv lezyonlar ve laminitis nedeni ile topallık görülür. Subakut ve kronik olgularda ise bütün sindirim sistemi kanalında eroziv, ülseratif ve bazen hemorajik olan bir yangı görülür. Özefagusta uzunlamasına seyreden kirli kahvemsi erozyonlar ka-rakteristiktir. Baş ve boyun lenf düğümleri şişkin ve kanamalıdır. Payer plakları da hiperplazik olup yüzeyleri nekrotik kitleler, fibrin ve kan pıhtıları ile örtülüdür. Tüm ayaklarda interdigital dermatitis, laminitis ve koronitis vardır.
Mikroskobik olarak mukozalarda nekroz, erozyon, ül-ser ve lamina propriya da yoğun hücresel infiltrasyon ve hiperemi gözlenir. İnce bağırsaklarda Liberkühn bez epitellerinin yıkımlaşması karakteristik lezyondur. Payer plakları lenfoid folliküllerinde nekroz, submukozal ve mezenterik arteriyollerde hiyalin dejenerasyonu ve fibrinoid vaskülitis bulunur. Bu damarlarda perivasküler hücre infiltrasyonları da oluşur. Bu damar lezyonları CGB'ye benzerse de daha az şiddetli olması ayırımı ko-laylaştırır.
Bovine Viral Diare ve sekonder enfeksiyonlar
Bu hastalık interferon üretimini baskılar, ayrıca lenfosit ve nötrofil fonksiyonunu, monosit proliferasyonunu ve şemotaksisi, humoral antikor üretimini olumsuz etkiler. Bu nedenlerle hayvanlar sekonder bakteriyel enfeksi-yonlara daha duyarlıdırlar.
Bovine Viral diare'nin teratojenik etkileri
Seronegtif immunkompetan ineklerin gebelik sırasında enfeksiyonu sonucu gebeliğin dönemine göre fötüsün mumyalaşması, resorpsiyonu, abortusu ya da persiste enfekte buzağıların doğması yanında değişik tipte anomaliler de görülmektedir. Bunlar; serebellum hipoplazisi, hidrosefalus, hidranensefali, mikroensefali, mikroftalmi, brahignati, kas ve iskelet deformasyonları, alopesi ve intrauterin gelişim geriliğidir. Ayrıca katarakt, retinanın dejenerasyonu, atrofisi, displazisi ve optik nöritis de kaydedilen göz lezyonlarıdır. Bu buzağıların sindirim sistemlerinde de sığırlardakine benzer lezyonlar gözlenmektedir.
Border hastalığı
Etkeni BVD virusu ile antijenik ya-kınlığı olan nonsitopatik pestivirus biotipi olup koyun ve keçilerde görülen kongenital bir enfeksiyondur. Hastalık embriyo ve fötüs ölümü, mumyalaşması, ölü ya da zayıf kuzu ve oğlak doğumları ile karakterizedir. Hasta kuzu ve oğlakların yaşama şansları az olup anormal vücut yapısı, uzun yapağı ve klonik ritmik tremorlar görülür. Makroskobik olarak lezyonlara ileum, sekum ve kolonlarda subseröz ve mukozal ödem ile mukozada diffuz polipoid hiperplaziler gözlenir.