VULVA HASTALIKLARI
1.VULVİTİS
2.VULVA YARALARI
3.VULVANIN ÖDEMİ VE HEMATOMU
4.BARTOLİN KİSTLERİ
5.GARTNER KANALLARININ RETENSİYON KİSTLERİ
6.VULVA TÜMÖRLERİ
1.VULVİTİS
Tanım:
Vulva ve vestibulumun yangısı, çoğunlukla
ineklerde, daha az olarakta kısrak, koyun, keçi,
köpek ve kedide görülür. Vulva ve vestibulum
yangıları uzun süre devam ettiğinde infertiliteye
sebep olur.
Etyoloji:
- Normal doğum ve doğuma yardım girişimleri
- Vulva dudaklarının kontuzyonları
- Retensiyo sekundinarum
- Vulva yara ve tümörleri
- Sürekli vulvayı yalama (Köpek, kedi)
- Vulvanın dışkıyla bulaşık kalması
Semptomlar:
- Hayvanlar huzursuz, kuyruklarını şiddetle sallar
- Ürinasyon ve defekasyon sık ve ağrılıdır
- Vulva mukozası hiperemik, ödemli ve ıslak
- Akut dönemde mukuslu veya mukopurulent akıntı
- Bazen multipl kabarcıklar görülür
- Ventral kommisura, kuyruk ve arka bacak kıllarına bulaşmış akıntı izleri
Sağaltım:
- Genel durum bozukluğunda sıvı sağaltımı ve paranteral antibiyotik uygulanır
- Lokal olarak; %0.1’lik Rivanol solüsyonuyla bölge yıkanır ve ardından antiflojistik ve antibiyotik pomadlar sürülür
- Ikınmaları kesmek için alt epidural anestezi yapılır
2.VULVA YARALARI
Etyoloji:
- Güç doğumlar
- Boynuz darbeleri
- Kavga sırasında ısırık ve tırmıklar (Köpek, kedi)
Semptomlar:
- Yeni olgularda yaranın derinliğine bağlı olarak kanama
- Eskimiş olgularda yara dudaklarında nekroz ve kötü kokulu akıntı
- Vulvitis
Sağaltım:
- Yeni olgularda, yara dudakları revize edilip dikilir
- Eskimiş olgularda, nekrozlu alanlar temizlenir ve lokal olarak antibiyotik, sikatrizan, analjezik pomad kombinasyonu uygulanır.
3.VULVANIN ÖDEMİ VE HEMATOMU
Vulvanın ödemine ve hematomuna bütün evcil
hayvanlarda rastlanabilmekle birlikte daha çok
inek ve kısraklarda görülür.
Etyoloji:
- Doğumda zorla çekip-çıkarma
- Vulva yaraları
- Vulva tümörleri
Semptomlar:
- Doğumdan hemen sonra vulva dudakları ödemli ve kan oturması görülür.
Sağaltım:
- Hafif olgularda ödem ve hematom kendiliğinden rezorbe olur
- Ciddi olgularda, 3-4 gün sonra insizyon yapılarak kan pıhtıları boşaltılır. Bölge serum fizyolojik ile yıkanır. Tekrar kanayan damarlar varsa, ligatüre edilmelidir
- Lokal olarak antibiyotik, analjezik, sikatrizan pomad kombinasyonu sürülür
4.BARTOLİN KİSTLERİ
- Diverticulum suburetrale’nin craniolateralinde çapı yaklaşık 10 cm kadar olan kistlerdir
- Tek veya çift taraflı olabilir. İçerik mukuslu karakterde ve grimsi beyaz renktedir.
Ayırıcı Tanı:
- Diğer vaginal kistlerden (Gartner kanallarının kistleri, ovula nabothii)
- Prolapsus vagina
- İdrar kesesi prolapsusu
- Yavru keseleri (Doğum)
- Hematom
- Neoplazm
Sağaltım:
- Fertilite üzerine olumsuz bir etkisi yoktur
- Fazla büyük olduğu durumlarda patlatılır ve bölgeye İyot-povidon sürülür
5.GARTNER KANALLARININ RETENSİYON KİSTLERİ
Diverticulum suburetrale’nin caudalateral’inde
bulunan çok küçük, multipl kistlerdir. Gartner
kanallarının tıkanması sonucu meydana gelir.
Ayırıcı Tanı:
Diğer vaginal kistler (Bartolin kistleri, ovula nabothii)
Prolapsus vagina
İdrar kesesi prolapsusu
Yavru keseleri (Doğum)
Hematom
Neoplazm
Sağaltım:
Operasyon ?
6.VULVA TÜMÖRLERİ
İnek vulvasında; Fibrom, Fibrosarkom, Angiom, Karsinom, Fibropapilloma, Papillomaactinomycoma
Kısraklarda; Vulva dudaklarının carsinoması clitoris karsinoması ile birlikte bulunur
Köpek ve kedilerde; Leiomyom, Fibrom, TVT ve Lipom
Sağaltım
Operatif
Bulaşıcı veneral tümör (Transmissible venereal tümör, TVT)
Çiftleşme, vaginal akıntı ve yalamayla dişiden erkeğe veya erkekten dişiye bulaşabilen, muhtemelen etkeni virus veya tümör hücresi olan bir neoplazmdır. Bu hastalık Avrupada sadece akdeniz ülkelerinde ve kuzey afrika ülkelerinde görülür. TVT, ülkemizde daha çok seksüel yönden aktif ve serbest dolaşan sokak köpeklerinde yaygın olarak bulunmaktadır.
Semptomlar
*Hasta köpekler uzun süredir devam eden kanlı vaginal akıntı şikayetiyle kliniğe getirilir.
*Bazen kitle vulva dudakları arasından dışarı çıkmış vaziyette olabilir.
*Vaginoskopik muayenede, genellikle karnıbahar görünümünde, solid veya multilobuler karakterde yaygın olarak, kırmızı renkte görülür.
* Kıvamı yumuşak, ezildiğinde çok kolay kopar ve ardından kanama başlar.
Sağaltım
*Başlangıç döneminde olanlar cerrahi yöntemlerle uzaklaştırılır.
*Geç dönemde ve nüksetmelerde kemoterapi yapılmalıdır. Kemoterapi amaçlı Vincristine 0.025-0.050 mg/kg (0.5-0.75 mg/m2) dozda haftada bir sefer damar içi çok yavaş ve dikkatli bir şekilde verilmelidir. İlaç damar dışına kaçırıldığında bölgede nekroz şekillenebilir. Sağaltım süresi 2-6 haftadır.
*Diğer bir tedavi seçeneği Siklofosfamid 1 mg/kg dozda günde 2 tablet 1 ay boyunca per os verilir. Bu ilaçların yan etkisi olarak, iştahsızlık, zayıflama, konstipasyon ve lökopeni görülebilir.
PERİVULVAR DERMATİTİS
Bu olgu, çoğunlukla prepubertal kısırlaştırılmış, yaşlı ve perineum bölgesi fazla yağ dokusu ile kaplı olan köpeklerde görülür.
Semptomlar
*Böyle olgularda vulvanın dorsal kommisurası üzerindeki deri katlanmıştır.
*Vulva derisi ve perineum bölgesinde şiddetli kaşıntı, ıslaklık, hiperemi ve yalamaya bağlı olarak ödem şekillenmiştir.
*İdrar ve dışkının bölgeye bulaşması halinde semptomlar şiddetlenir, enfeksiyon ve ülserasyon meydana gelir.
Sağaltım
*İlaçla sağaltımda, vulva ve perineum bölgesi ılık antiseptik solüsyonlarla (örneğin: 0.01’lik Rivanol) temizlenir. Ardından antimikrobiyal, analjezik ve kortizonlu pomad karışımı günde bir sefer semptomlar kaybolana kadar bölgeye sürülür.
*Diğer bir sağaltım şekli, operasyondur. Burada hastalıklı deri operatif olarak uzaklaştırılır (Epiziyoplasti) (Şekil 21).
VAGİNA HASTALIKLARI
1.VAGİNİTİSLER
2.VAGİNA YARALARI VE KONTUZYONLARI
3.PNEUMOVAGİNA
4.PROLAPSUS VAGİNA
5.VAGİNA TÜMÖRLERİ
1.VAGİNİTİSLER
Vagina yangıları (Vaginitis, Kolpitis) ile vestibulum
yangısı (Vestibulitis), evcil hayvanlarda sıklıkla
görülen jinekolojik bozukluklardır. Bu bozukluklar
hiç doğum yapmamış hayvanlarda ve gebe
hayvanlarda dahi oluşabilir.
Vaginitisleri iki alt grupta incelenir. Bunlar;
Noninfeksiyöz vaginitisler (Bulaşıcı olmayan)
İnfeksiyöz vaginitisler (Bulaşıcı)
NONİNFEKSİYÖZ VAGİNİTİSLER
1.Basit vaginitis:
Etyoloji:
-Doğum sırasında vaginada oluşan yaralar
-Temiz olmayan spekulum ve vaginoskop ile muayene
-İrritan antiseptikler
-Çiftleşme
-Sadomi
-Atrofik vulva
-Pneumovagina
Semptomlar:
Mukopurulent veya sarımsı gri renkte vaginal akıntı
Vagina mukozası; hiperemik, ödemli ve vagina tabanında akıntı birikmiştir. Bazen idrar, dışkı ve hava birikmesi olur
Ikınma
Eskimiş olgularda cervicitis ve metritis ile komplike olur
İnferetiliteye yol açar
Sağaltım:
Vaginal irrigasyon (%0.1 Rivanol sol.) 1x1
Lokal olarak; Antiflojistik, antibiyotik, sikatrizan (sadece yaralarda) ve östrojen pomad karışımı günde bir sefer sürülür
Ikınmalara karşı alt epidural anestezi
Vulva yırtıkları, deformasyonları varsa, operatif düzeltilmelidir
2.NEKROTİK VULVO-VAGİNİTİS
Etyoloji:
-İlk doğumunu yapan ve genital kanalı dar olan sığırlarda görülür
-Doğumun uzun sürmesi ve buna bağlı olarak yavrunun vagina ve vulva üzerine basınç yapması
-Şiddetli ekstraksiyon forse
-Uzun süren fötötomi
-Anfizemli yavru
-Retensiyo sekundinarum
Semptomlar:
-İştahsızlık
-Şiddetli ıkınmalar
-Vücut ısısı artar (40-41C)
-Vulvadan pis kokulu kırmızı akıntı gelir
-Vagina mukozasında mor renkli odaklar görülür
-Ürinasyon ve defekasyon ağrılıdır
-Vulvada flegmon
Sağaltım:
-Genel semptomlarda sıvı sağaltımı ve sistemik antibiyotik tedavisi yapılır
-Vaginal irrigasyon
-Lokal olarak; antiflojistik, antibiyotik, sikatrizan ve östrojen pomad kombinasyonu sürülür
-Ikınmaları kesmek için alt epidural anestezi yapılır
İNFEKSİYÖZ VAGİNİTİSLER
1.Vesiküler vaginitis
Vulva, penis ve preputium üzerinde vesiküler
oluşumlarla karakterizedir.
Etyoloji:
-Etken virus (IBR, IPV) dur.
-Bulaşma; çiftleşme, arka kısımların teması, akıntılar, kuyruk hareketleri ile olur
Semptomlar:
-Semptomlar bulaşmadan sonra 2-8 gün içinde oluşur
-Vulva mukozası hiperemik ve üzerinde toplu iğne başı kadar koyu kırmızı renkte lekeler oluşur
-Bu lekeler nodüllere, sonra içi sıvı dolu veziküllere dönüşür. Bunlar patlar yerlerinde pustüller oluşur ve zamanla ülsere olurlar
-İrinli vaginal akıntı
-Hasta hayvanların kuyrukları yukarı kalkmış, sırtları kamburlaşmıştır
-Vulvada şiddetli ağrı, irritasyon ve ödem
-Ikınma
-Sıkça idrar ve dışkılama
-Ayakların yere vurulması, huzursuzluk, şiddetli kuyruk sallama
Sağaltım:
-Çiftleştirmeler durdurulur
-Vaginal irrigasyon
-Lokal olarak, antiflojistik, antibiyotik, östrojen pomad kombinasyonu sürülür
-Ağrı ve ıkınmaları kesmek için alt epidural anestezi
2.GRANULER VULVO-VAGİNİTİS
Etyoloji:
-Hastalığın etkeni tam olarak saptanamamıştır.
(Virus, Strep. Viridans, Mycoplazma bovigenitalis)
Bulaşma:
-Çiftleşme ve genital akıntılar
Semptomlar:
-Vulva mukozasında keza erkek hayvanların penis ve preputium mukozasında 1-2 mm çapında yuvarlak ya da eliptik yarı şeffaf lenfoid nodüller görülür. Nodüller sadece vulva mukozasında ve clitoris de görülür. Çevre dokularda değişiklik yoktur
-Vulva mukozası hiperemik ve az miktarda mukopurulent akıntı vardır
Sağaltım:
-Vulva antiseptiklerle yıkanır
-Lokal olarak; antiflojistik, antibiyotik pomad sürülür.
2.VAGİNA YARALARI VE KONTUZYONLARI
Vagina yaraları bütün hayvan türlerinde görülebilir.
Bu tip olaylar genel olarak güç doğumlar sırasında
oluşur. Vulva ve cervix’in hafif yırtıkları ve
kontuzyonları sıkça görülmesine rağmen, vagina
genişleyebildiği için daha az rastlanır
Etyoloji:
-Doğum esnasında yapılan uygunsuz manuplasyonlar, fötötomi kazaları
-Köpek ve kedilerde fötüsün bir kısmı sanılarak vaginanın forseps ile yakalanıp çekilmesi
-Kısraklarda doğum esnasında tayların bacaklarının hatalı duruşuna bağlı olarak vagina yırtıkları oluşabilir
-Anfizemli yavruları kuru doğum kanalından zorla çıkarmaya çalışmak
-Kopulasyon sırasında erkeğin sert ve hızla yüklenmesi
-Sadomi
Semptomlar:
Vagina yırtıkları, yırtığın derecesine
göre 1.,2. ve 3. derece yırtıklar olarak
sınıflandırılır.
Birinci dereceli yırtıklarda sadece
vaginanın dorsal duvarı
etkilenmektedir. İkinci derecede dorsal
duvarı ile rektum-vagina arası
dokularda yırtılmıştır. Üçüncü derece
yırtıklar ise fötüsün ekstremitesinin
rektumun duvarını delerek rektum
boşluğuna girmesi ile oluşmaktadır. Bu
duruma rekto-vaginal fistül adı verilir.
Sağaltım:
Operatif
3.PNEUMOVAGİNA
Genital kanala hava emilmesine pneumovagina
denir.
Normal vulva vertikal, dudakları dolgun ve sıkı
olmalı, rima vulvayı tam olarak kapatmalıdır.
Sağrısı dar, kuyruk kökü yukarı kalkmış, anüsü içeri çökük,
vulvası küçük, iyi gelişmemiş ve içeri çöken anüsün
çekmesi ile hemen hemen horizontal bir hal almış
hayvanlar pneumovaginaya meyillidirler.
Etyoloji:
-Doğum sırasında vulva sfinkter kaslarının, perineum veya vulvanın yırtılması, uzaması veya kopması
-Östrojenik etki
-Yaşlılık
-Episiyotomi uygulamaları
Semptomlar:
-Vulva atrofik, gevşek, ağzı açık ve dudakları içe dönüktür. Dorsal kommisura sınırının hemen altından başlayarak yatay bir yön almıştır
-Emilen hava ile birlikte kanal içerisine gaita ve enfeksiyon etkenleride girerek bu kanalı kontamine eder.
-Semptomlar östrüs döneminde ortaya çıkar veya şiddetlenir
-Vagina içerisinde köpüklü eksudat bulunur, vulvadan purulent akıntı gelir
-Yürüyüş sırasında horultulu hava emme olur
Sağaltım:
Caslick operasyonu yapılır
4.PROLAPSUS VAGİNA
Vaginanın bir kısmının ya da tamamının vulva
dudaklarından geçip dışarı çıkması olayına
prolapsus vagina adı verilir.
Evcil hayvanlar arasında çoğunlukla inek
Koyun ve köpeklerde görülür. Kedilerde şimdiye
kadar böyle bir vak’a bildirilmemiştir.
Etyoloji:
-Hiperöstrojenik etki
-Kalıtsal duyarlılık
-Genital sistemin atonisi ve hayvanın genel zayıflığı
-Çok şiddetli ıkınmalara sebep olan genital kanal yangıları
-Östrüs (Köpek)
Semptomlar:
- Gebeliğin sonlarına doğru, doğum esnasında ve östrüs dönemlerinde görülebilir
- Prolapsus vagina, ancak hayvan yattığı zaman vagina mukozasının vulva aralığından görülebilmesi ile birlikte bazende iç boşluğuna sidik kesesi veya diğer iç organların girmesiyle değişen büyüklükte, ödemli ve nekrozlu bir kitlenin vulva dudakları arasından dışarıya doğru sarkmış olarak görülür
-Köpeklerde ise prolapsus vagina çoğunlukla vaginanın lateral ve ventral kıvrımlarının üç lob halinde dışarı çıkması şeklinde görülür. Vaginanın dorsal duvarınında olaya iştirak ettiği yani tam prolapsus olguları ise ender görülür
Sağaltım:
-Hayvanın arka tarafı yükseltilir
-Progesteron enjeksiyonu ?
-Repozisyon
-Operasyon
paylaşımlar için teşekkürler
süpersinizzzzzzzzzzzzz
teşekkürler