MAVİ DİL
KOYUNLARDA KATARAL FEVER
BLUE TONGUE
* Mevsime bağlı, sokucu sineklerle nakledilen, özellikle koyunlarda ateş, dolaşım bozuklukları, oral ve nazal mukozalarda hiperemi, dudaklarda ödem, mukoza ülserasyonları, pododermatitis ve iskelet kaslarında değişikliklerle karakterize akut viral bir enfeksiyondur.
* Sığırlarda, enfeksiyon A.H. sendromlu yavru doğumları ile karakterizedir.
ETİYOLOJİ
Reoviridae…..Orbivirus
24 serotipi vardır.
Tip spesifik immunite oluşur. Serotipler arasında kısmi bir bağışıklık oluşmaktadır. Reenfeksiyonlar hafif seyirlidir.
Etkenin üretilmesinde ilk inokulasyon ETY’de yapılıp, daha sonra virusun doku kültürlerine adaptasyonu sağlanır.
Virus üreme sırasında intranükleer ve intrasitoplazmik inklüzyon cisimciği oluşturur.
BULAŞMA
Enfeksiyon doğal şartlarda dişi Culicoides cinsine bağlı sokucu sineklerle nakledilir.
Ana vektör,
C.varipennis var. sonorensis
BULAŞMA
ENFEKSİYON SPEKTRUMU
Enfeksiyon spektrumunda koyunlar, keçiler, sığırlar ve yabani ruminantlar vardır.
Sığırlar virus rezervuarı olarak değerlendirilmektedir. (14 hafta)
Mortalite : 0-50%
Morbidite: 100%↑
1- Sığır ve keçilerde,
Morbidite: 5%↑
Ölüm nadirdir.
2- Yabani ruminantlarda,
Ağır enfeksiyon
Morbidite :100%↑
Mortalite: 80-90%
MAVİ DİL EPİZOOTİOLOJİ HARİTASI
PATOGENEZ VE PATOLOJİ
Mavi dil, sikluslu generalize bir enfeksiyondur.
Virus, viremi döneminden önce hematopoetik hücreler ile kan damarlarının endotel hücrelerinde çoğalır. Endotel hücrelerindeki enfeksiyonu takiben hücresel hipertrofi, piknoz ve karyoreksis oluşur.
Bu değişiklikler damar daralmaları, eksudasyon ve ödem oluşumuna neden olur.
Özellikle gebeliğin 5-6. haftalarında fötus için tehlike oluşturur. Transplasental enfeksiyonlar A.H. sendromlu yavru doğumlarına neden olur.
Mavi dil enfeksiyonunda “arteria pulmonalisin çıkışındaki hemorajiler” patognomiktir.
KLİNİK
İnkubasyon süresi ortalama 7 gündür.
Hastalığın klinik seyri; virus suşu, ırk duyarlılığı ve çevresel stres faktörlerine göre değişiklikler göstermektedir. 3 klinik seyir şekli vardır.
1- Hafif abortif seyir şekli
2- Akut seyir şekli
3- Subakut seyir şekli
HAFİF ABORTİF SEYİR ŞEKLİ
Hafif ateş ve ağız mukozalarında kırmızılık görülür. Genellikle aşılamalardan sonra bu tür belirtiler ortaya çıkar.
AKUT SEYİR ŞEKLİ
6-8 gün süren ateş,
Ateşle beraber şekillenen dudak ve dilde emme hareketleri,
Baş mukozalarında hiperemi,
Purulent rhinitis, dudak ve dil ödemleri,
Dilde mavileşme,
Mukozalarda erozyonlar ve ülserasyonlar,
Nazal ve oral lezyonların iyileşmesiyle beraber ayaklarda pododermatitis (Topallık kalıcı olabilir.)
Genç hayvanlarda diyare olaylarına rastlanır.
Bazen uzun bir rekonvalesans döneminden sonra ölümler şekillenebilir.
SUBAKUT SEYİR ŞEKLİ
Akut dönemdeki belirtiler benzerdir, ancak klinik tablo daha ağır ortaya çıkar.
Prognoz kötüdür. Kuzularda ölüm %95’e kadar çıkabilir.
Sığırlarda semptomlar daha hafiftir. Şiddetli salivasyon, burun akıntısı ve dudaklarda ödem dikkati çeker.
TEŞHİS
Mevsimsel özellik (epidemiyolojik karakter) ve klinik semptomlar spesifiktir.
Virus izolasyonu…Kandan ETY’nın yumurta sarısına inokulasyon. ELISA, PCR, IFA, VN
İndirekt teşhiste…ELISA, AGID, Nötralizasyon.
AYIRICI TEŞHİS
Şap,
Stomatitis vezikularis,
Çiçek grubu,
Zehirlenmeler,
BVD-MD,
RPV,
Akabane
MÜCADELE
Sokucu sinek mücadelesi,
• Enfekte koç spermaları tohumlamada kullanılmaz.
• Hasta hayvanlar kesime sevkedilip, sağlamlar aşılanır.
Enfekte ve şüpheli bölgelerde polivalan aşı;
Doku kültürü aşıları, ilkbaharda ve kırkımdan 3-6 hafta önce uygulanır. Gebe ve 6 aydan küçük hayvanlara aşı uygulanmamalıdır.
AŞI YAN ETKİLERİ
Fötal malformasyonlar,
Rekombinasyon (Yeni virus suşları ortaya çıkabilir)