REOVİRİDAE
Kübik simetrili, zarsız, çift iplikçikli RNA genomuna sahip virus familyasıdır.
1- Orthoreovirus (Canine reovirus, Feline reovirus)
2- Orbivirus (Mavi dil, At vebası)
3- Rotavirus
AT VEBASI
AFRICAN HORSE SICKNESS
(AHS)
Tektırnaklıların perakut veya akut seyirli, kan emen sineklerle nakledilen, mevsime bağlı, mortalitesi yüksek (%95) viral bir hastalığıdır.
ETİYOLOJİ
Arthropodlarla nakledilir.
9 serotipi vardır.Tipler arasında çapraz bağışıklık vardır.
İç organlara affinite gösterir.
Düşük pH’larda (6.3↓) hızla inaktive olur.
EPİZOOTİOLOJİ
İlk kez 1921 yılında Theiler tarafından bildirilmiştir.
Tüm tektırnaklılar duyarlı olmasına rağmen, hastalık katır, eşek, zebra ve develerde subklinik veya daha hafif bulgularla seyreder. Köpekler deneysel enfeksiyonlara duyarlıdır.
EPİZOOTİOLOJİ
Hastalığın yayılışından subklinik enfekte equidaelerin ithalatı sorumludur. Bu hayvanlar bölgede daha önceden bulunan vektörler için rezervuardırlar.
MEVSİMSEL ÖZELLİĞİ
Hastalık orta Afrika’da endemiktir.
Prevalans direkt olarak iklim yapısından etkilenmektedir. Salgınlar, ilkbahar sonu ve sonbahar başında yaygın olarak görülür.
Enfekte vektörler, yolculuk araçları ve rüzgarlarla 700 km uzaklığa taşınabilirler.
BULAŞMA
Kontakt yolla bulaşmaz.
Viremi dönemindeki equidaelerden kan emen arthropodlar etkenle enfekte olur.
Virus, bu arthropod vektörlerle nakledilir
Biyolojik Vektör
Culicoides imicola, C.bolitinos, C.variipennis;
Sivrisinekler: aedes, culex ve
Keneler
KLİNİK
İnkubasyon periyodu 2-14 gün
Klinik semptomlar 5-7 gün görülür.
Hastalıkta 4 form görülebilir
1- Pulmonar (Perakut)
2- Cardiac (Subakut ödematöz)
3- Karışık (Akut)
4- Ateşli form
MORBİDİTE-MORTALİTE
At vebasında mortalite ve morbidite,
Maruz kalınan enfekte dişi Culicoides türüne,
Virus serotipi,
Hastalığın formu ve
Equidaelerin bağışıklık düzeyi gibi…. faktörlere bağlı olarak değişmektedir.
MORBİDİTE-MORTALİTE
Atlarda mortalite oranları hastalığın formuna bağlı olarak %50-95 arasında değişmektedir.
1-Pulmonar form: Daima ölümcüldür.
2-Cardiac form: %50-70
3-Karışık form: %80’den↑
4-Ateşli form ise nadiren ölümcüldür.
Diğer equidaelerde ,
- Katırlarda %50
- Avrupa ve Asya
eşeklerinde:%5-10
- Afrika eşekleri ve
zebralarda ölümcül değildir.
PULMONER-PERAKUT FORM
Akut ateş,
Ağır solunum sistemi enfeksiyonu,
Dispne ve tachypnea
Aşırı terleme,
Spazmodik öksürük (sık ve aşırı sert)
Köpüklü serofibrinöz nazal eksudat,
Ani ölüm
CARDIAC-SUBAKUT FORM
Ödem,
* Supraorbital fossa, gözkapağı etrafı,
intermandibular aralıkta
• Boyun, toraks ve omuzda gözlenir.
------------------------------------------
Ölüme yakın peteşiler (Dil altı ve konjuktivalarda)
1 hafta içinde ölüm.
KARIŞIK FORM-AKUT FORM
Pulmoner ve cardiac formlar birlikte seyreder.
Cardiac form genellikle subkliniktir. Solunum sistemi enfeksiyonunu ödem ve ölüm takip eder.
Tanısı ancak nekropsi ile konulabilir.
ATEŞLİ FORM
Klinik semptomlar hafif seyreder.
3-8 gün süren ateş vardır.
Ateş sabahları yoktur, öğleden sonra yükselir.
Anoreksi, yada hafif depresyon
Mukozalarda konjesyon
Taşikardi
Genellikle ölümcül değildir.
PATOGENEZ
Virus, endotelyotrop karakterdedir. Organizmaya girdikten sonra önce lenf nodüllerinde çoğalır.
Viremi ile akciğer kapillar endotellerinde, baş ve trakea lenf damarlarına affinite gösterir.
* Viremi *
Atlarda 12-40 gün,
Eşekler ve zebralarda 6 haftadan fazla sürer.
Endotel hücrelerinde virus çoğalması sonucu damar duvarlarında permeabilite artar.
Buna bağlı olarak akciğer alveollerinde ödemler oluşur ve asfeksi sonucu hızla ölüm oluşur. Benzer bozukluklara kalpte de rastlanır.
AYIRICI TANI
Anthrax
Equine encephalosis
EVA
EIA
Eq. morbillivirus pneumonia
Purpura hemoragica
Equine piroplasmosis
TANI
Klinik bulgular,
Virus izolasyon ve identifikasyon,
Seroloji
Nekropsi (dalak, akciğer ve lenf nodülü)
MÜCADELE
Vektör mücadelesi
Geceleri hayvanları kapalı yere almak, mümkünse yazları yüksek yerlere çıkarmak.
Aşılar fare beyninde hazırlanan polivalan attenüe canlı aşılardır.
Enfeksiyonun görülmediği ülkelerde kontrol
tedbirlerine dikkat edilmelidir.
KONTROL
1- Hastalıktan şüpheli veya hastalığın kesin olduğu ülkelerden equidae ithalatı yasaklanmalıdır.
2- Kısa süre önce aşılanmış hayvanların ülkeye girişine izin verilmemeli, aksi takdirde karantinaya alınmalıdırlar.
3- Giriş kapılarında böcek ve sineklerle sıkı mücadele uygulanmalıdır.
4- Enfekte ve şüpheli ülkelerden ithal edilen zebra, köpek ve develere karantina uygulanmalıdır.
İNSANLARDA AHS
Saha suşlarıyla doğal enfeksiyon bilinmemektedir. Ancak bazı nöyrotropik aşı suşları intranazal olarak retinitis ve ensefalitise neden olabilmektedir. Bu nedenle uygulama esnasında aşılar dikkatli uygulanmalıdır.