Çakal Irkı Güvercinler

[eXcaLibuN]

Makaraci irklarimizdan biri de Çakaldir. Ülkemizde “Çakal” adi ile bilinen bu güvercinler, dünya üzerinde “Çakal Roller”, “Cakal Roler”, “Rouleur de Cakal” gibi adlarla taninmaktadir. Eski kusçularin “Nalbant” da dedikleri bu kuslari, eski dönemlerde Bursa’da çogunlukla atlara nal çakilmasi isinde çalisan esnaflar yetistirirmis. Nalbant adi buradan geliyor. Ancak günümüzde kullanilan ve bilinen bir isim degildir. Çakal adi, bu kuslarin renk olarak çakal (Canis aureus) benzemeleri nedeni ile bu kuslara verilmistir. Bu güvercinler gerçekten de kizilkahve (pas rengi) olurlar. Çakal adlandirmasi ülkemizde bu renge sahip diger kuslarda da örnegin kelebek irkinda da kullanilmaktadir. Bu durum kismen bir karisikliga neden olmaktadir. Bunun yani sira genel olarak kusçularimiz arasinda Çakal irkini, Bursa irkinin bir renk tipi gibi algilama egilimi yaygindir. Gerçekten de bu iki irk birbirinin renk tipi olabilecek kadar benzemekle birlikte temel bazi farkliliklara sahiptirler.

TARIHI GELISIMI

Türk güvercin irklarini tanitan Almanca bir kaynakta da bu güvercinlerin 100 yildir ülkemizde tanindigi belirtilmektedir. Çakal irkinin tarihi geçmisi ve özellikle de ne zamandir yetistirildigi hakkinda bir belgeye sahip degiliz. Bu konudaki bilgilerimiz eski kusçularin söylediklerine dayanmaktadir. Söylenenlere göre bu güvercinler, Sehremini ve Kocamustafapasa kuslari olarak da bilinmektedirler. Bu iki semt Istanbul Fatih’te birbirine komsudur. Bu kuslar eskiden bu semtlerde yogun olarak beslenirmis. Eski adi Samatya olan Kocamustafapasa semti Istanbul’da eskiden azinliklarin ve özellikle de Rumlarin yaygin olarak oturduklari bir semtti. Samatya adi Rumca oldugu için degistirilerek sonradan Kocamustafapasa adi koyulmustur. Irkin kökeni ve ülkemize nereden geldigi konusunda kesin bir bilgi sahibi olmamakla birlikte, büyük bir olasilikla Rumlar kanali ile Balkan ülkelerinden ya da diger Avrupa ülkelerinden yurdumuza gelmis olabilirler. Bu bilgiler isiginda Çakal irkinin yurdumuzda Istanbul kökenli olarak gelistigini ve yayildigini söyleyebiliriz.

UÇUS ÖZELLIKLERI

Çakal irkimiz ülkemizde yetistirildigi bölgeler olan Marmara ve Trakya’da eskisi gibi fazla ilgi görmemesi sonucu giderek kaybolmaya yüz tutmustur. Yurdumuzda bu bölgeler disinda zaten rastlanmadiklarini söyleyebiliriz. Bugün ne yazik ki korunmasi gereken irklarimiz arasina girmislerdir. Performans irlarimizdan biri olmasina karsin son dönemlerde daha çok renk ve sekline bakilarak alinip satilmaya baslamasi sonucu uçus özellikleri gerilemistir. Çakal irki uçus özellikleri bakimindan makaraci irlarin bütün özelliklerine sahiptir. Son yillardaki uçus performansindaki gerilemeye karsin, ayni Bursa irki gibi uçar. Makara yapma ve uzun uçma özellikleri vardir. Iyi bir Çakal 3-4 saatten asagi uçmaz. Bu kuslarin Ankara’daki tek yetistiricisi olan Zeki Güleröz 1974 yilindan beri ayni damari koruyarak gelmektedir. Kendisinin kuslarini uçarken seyrettim. Oldukça uzun uçtuklarina sahit oldum. Hatta geçenlerde ilginç bir olay yasadik. Bursa irki ile birlikte aksamüzeri 17.00 de uçurdugumuz Çakallar, bir süre uçtuktan sonra nokta yüksekligine çiktilar ve saat 20.00 gibi gözden kayboldular. Ancak dürbün ile izleyebiliyorduk. Saat 21.00 de hava karardi ve yaklasik 20 kusluk filo geri gelmedi. Kuslar ertesi gün sabah havanin aydinlanmasi ile birlikte teker teker geri dönmüsler. Geceyi nerede nasil geçirdiklerini bilmiyoruz.

FIZIKI ÖZELLIKLERI

Çakal güvercinleri dis görünüs olarak Bursa irkina çok benzerler. Gagalari Bursa güvercinlerine göre biraz daha kisa ve incedir. Ayaklarda paça bulunmaz. Ayaklarin dirsekten asagisi tüysüz olur. Tepelilik özellikleri yoktur. Kanatlar kuyruk üzerinde tasinir. Gözler açik çakirdir. Göz çevresi halkasi biraz belirgin ve açik renklidir. Vücut olarak büyüklükleri Bursa kuslari ile hemen hemen aynidir. Çakal ve Bursa arasindaki en belirgin fark, kuyruk telek sayisi ve kuyruk üstü yag bezesi konusundadir. Çakallarda kuyruk telek sayisi 14 ve bazen de 16 olabilmektedir. Kuyruk üstü yag bezeleri bulunmaz. Bursalar da ise telek sayisi 12 dir ve kuyruk üstü yag bezesi bulunur. Kanatlarda ki beyaz teleklerde 7 ye 7 formu aranilan bir özelliktir. Kuyruk teleklerinde renkli tüy bulunmamalidir. Kuyrugun alt ve üst kapaklari düzgün biçimli ve renkli tüylerden olusmalidir. Kusun renkli olan bölümlerinde ve özellikle karin altinda ve kafa üzerinde beyaz tüyler olmamalidir.

RENK ÇESITLERI

Bu güvercinlerin renk olarak sari ve kirmizi olmak üzere iki tipi bulunmaktadir. Her tipin ise, akkuyruk ve akkanat akkuyruk olarak iki ayri çesidi vardir.

Sari: Pas rengi olarak tanimlayabilecegimiz renkteki kuslardir. Akkuyruk olanlarda kuyruk teleklerinin tamami beyaz olur. Arada farkli renk tüy olmamalidir. Akkuyruk akkanat olanlarinda ise kuyrukla birlikte kanat telekleri de beyazdir. 7 ye 7 formu ideal kabul edilir. arada renkli telek bulunmamalidir.

Kirmizi: Sarilara göre daha koyu tonlu olurlar. Kizila yakin bir kirmizi renge sahiptirler. Akkuyruk olanlarda kuyruk teleklerinin tamami beyaz olur. Arada farkli renk tüy olmamalidir. Akkuyruk akkanat olanlarinda ise kuyrukla birlikte kanat telekleri de beyazdir. 7 ye 7 formu ideal kabul edilir. arada renkli telek bulunmamalidir.