VİRUS GENETİĞİ

[eXcaLibuN]

VİRUS GENETİĞİ
TEMEL ALANLARI
   Virus genetiğinin incelenmesi 2 genel alanda incelenir;

1.  Mutasyonlar ve bunların replikasyon ve patogenez üzerine etkileri

2.  Aynı hücreyi enfekte eden genetik olarak birbirinden aynı veya farklı 2 virusun karşılıklı etkileşimleri.
1. MUTASYONLAR VE ETKİLERİ
   Virus nükleik asidindeki bilgilerde meydana gelen geri dönüşümsüz (irreverzibl) değişikliklerdir.

   Virolojide mutasyonların en önemli kullanım alanı canlı, zayıflatılmış virus içeren aşıların üretilmesidir. Bu zayıflatılmış mutantlar, patojenitesini yitirmiş ancak immunite oluşturma yeteneklerini (antijenitelerini) korudukları için bağışıklığı uyarırlar. (ATTENÜASYON)
MUTASYONLAR VE ETKİLERİ
   MUTASYONLAR 2’ye AYRILIR:

1. İndüktif Mutasyon

2. Spontan Mutasyon
İNDÜKTİF MUTASYON
     
     Kimyasal mutajenlerle elde edilirler.

SPONTAN MUTASYON

   Virulens yükselmesi ve azalması şeklinde oluşur. Attenüasyon spontan mutasyondur.
   Spontan Mutasyonlar 2 gruba ayrılır,
1 . Nokta Mutasyonlar: Moleküler ağırlıkta değişiklik olmaksızın zincirler veya zincir çiftlerinde meydana gelen mutasyondur.
2 . Çatısal Değişiklik Mutasyonları: Zincir çiftlerine ekleme veya çıkarma şeklinde görülür.
2. KARŞILIKLI ETKİLEŞİMLER
   Bir hücreyi birbirinden genetik olarak farklı 2 veya daha fazla virus enfekte ettiğinde 3 farklı olay görülebilir:
   Rekombinasyon
   Komplementasyon
   Fenotip Karışımı
REKOMBİNASYON
1. REKOMBİNASYON: Farklı genomlar arasındaki genetik materyal değişimleri

a.     İntermoleküler rekombinasyon: Tek bir nükleik asit molekülü içerisindeki zincirlerin veya sıraların yeniden düzenlenmesidir. Şapta yeni alt tiplerin ortaya çıkışı.

b.    Genetik Reassortment: Segmentli genoma sahip iki virusun aynı hücreyi enfekte etmesi sonrasında nükleik asitlerin bir veya daha fazla segmenti yeni oluşan genomlarda yer değiştirmiş ve yeni bir virus tipi ortaya çıkmıştır.

c.     Multiplicity Reaktivasyon (Çoklu Reaktivasyon): Farklı letal genlerden letal defekt almış iki akraba inaktif virusun aynı hücreyi enfekte etmeleri halinde yeniden birleşim sonucunda defektif geni olmayan yeni projeni virusun ortaya çıkması sözkonusudur.
KOMPLEMENTASYON

2. KOMPLEMENTASYON: Bir hücreyi enfekte eden iki virus arasında gen değişimi olmaksızın, gen ürünleri (enzim, yapısal porteinler gibi) değişimine denir.
a.   Aktif ve defektif virus,
b.   Aktif ve inaktif virus,
c.   İki defektif virus arasında meydana gelir.
FENOTİP KARIŞIMI
   Bir virusun genomu diğer bir virusun yapısal komponentlerini içeren kapsid veya zar içinde paket edilir. Bu tür ilişki sonucunda meydana gelen virusun fenotipi değişmiştir. Ancak daha sonra pasaj edildiğinde projeni virus nükleik asitleri kendilerine ait kapsid ve zarla çevrelenirler.
TRANSKAPSİDASYON
   Bir virusun nükleik asidi diğer bir virusun tüm kapsidi içerisine paket edilir.
GENETİK KARIŞIM-Poliploidi ve Heteroploidi
   Birden fazla genom aynı kapsid içine paket edilir. Paket edilen genetik materyaller arasında herhangi bir rekombinasyon meydana gelmez. Daha sonraki pasajlarda her genom kendi parental virusunu oluşturur.
MODİFİKASYON
   Virusların fiziksel, kimyasal ve biyolojik etkenler sonucu genlere yansımayan değişimlerine “modifikasyon” denir. Modifikasyon geri dönüşümlüdür. Etken ortadan kaldırılınca virus eski karakterini kazanır.
   Rotavirusların tripsinle biraraya getirilmesi 
sonucu hücre kültürlerinde üretilmesi.
TRANSDÜKSİYON
   Virusların yardımıyla bir bakteri hücresine ait sabit genetik özelliklerin, genlerin veya gen fragmentlerinin başka bir bakteri hücresine nakledilmesine “transdüksiyon” denir.