KOYUNLARDA MEME , VUCÜT ÖLÇÜLERİ VE DİŞ

[eXcaLibuN]

KOYUNLARDA MEME , VUCÜT ÖLÇÜLERİ VE DİŞ

MEME
Koyunlarda meme karnın arka (inguinal) bölgesinde bulunur. Sağ ve sol olmak üzere  birbirinden ayrı iki bolümden teşekkül eder ve iki meme başı bulunur. Koyunların meme şekli ve yapisi bütiin ırklarda birbirine benzer. Ancak verim yönüne gore meme büyüklüğü, meme basi sekli ve meme fonksiyonları yönünden farkliliklar görulür. Sutcu koyunlarda meme yapısi ve sekli verim yönünden farklılıklar gösterir ve önem taşır. Süt tipi koyun irklarinda memeler buyuktur, iyi gelismistir ve daha ziyade sul bezlerinden meydana gelen bezel memedir.
Koyunlarda süt bezleri iki ayrı parçadan oluşur ve iki ayrı meme ucu bulunur. Süt tipi koyunlarda meme büyüklüğü ve memelerin yapılış şekli süt verimi yönünden önemlidir. Memelerin dış görünüşü ve büyüklüğünden başka bezsel özellikte de olması istenir. Meme başlarının birbirleriyle uyum içinde olması ve meme başlarının kör olmaması istenir. Sağlıklı meme, hem süt üretimi için hem de yavruların beslenmesi için önemlidir.
 
DİŞLER
Koyunlarda dişlerin durumu, verimleri ve yaşları ile ilgili ofdugu için önem taşır. Dişleri bozuk aşınmış ve düşmüş olan koyunlar ağılda ve mera da yedikleri yemleri iyi çiğneyemezler ve geregi gibi beslenemezter. Bundan dolayı verimleri de az olur.
Gelişmesini tamamlamış bir koyunun ağzında 32 diş bulunur ve diş formülü aşağıdaki gibidir. 
Formüldeki M molar (art azı), P premolar (On azı). C kanin (köpek), I insisiv (kesici) dişleri ifade eder. Formulde goruldugu gibi koyunlarda kopek disleri bulunmaz. Kesici dişler ise sadece alt çenede bulunur. Bu duruma göre üst cenede 12. alt genede 20 diş vardir. Bunlann 12 si art azi, 12 si On azi, 8 i ise kesici dislerdir.
Koyunlarda kesici dişer ile ön azı dişleri önce süt disi olarak çikar ve sonra bunlar duşerek yerlerine daimi disler gelir. Art azi disleri ise daimi diş olarak çikar ve degismez.Sut dişleri daimi dişlere gore daha küçük ve beyaz oiup taç ile kök arasındaki boyun kismi belirgindir. Bu özellikleri ile daimi dişlerden ayılırlar. Süt disjerinin çikmasi, asınmasi, dusmesi ve yerlerine daimi disjerin gelmesi belli zamanlarda ve duzenli olur. Bu nedenle dişlerin durumu koyunlarda yaş tayininde önem taşır. Ancak erken gelişen irklarda siit dislerinin düşmesi ve yerlerine daimilerin gelmesi daha erken olur. Erken gelişen irklann dis deigşitirrmesi gelisme durumuna gore yerli irklardan 6-9 ay kadar daha erken meydana gelir. Dis değiştirme süresine hayvanlann gençlik ddnemindeki bes-lenme durumu, mevcut beslenme sekli (kaba yem. kesif yem, mera) ve hay vanlann ferdi kabiliyetinin de elkisi vardir. Disler yasa göre asagidaki durumlan gosterirler.
Kuzular dogdugunda agizlannda süt kesici dişlerinden bazilan hatta ba-zen bütün sut kesiciler çıkmış olabilir. Eger agizda diş mevcut degilse birinci haftada 1. (ön) sut kesiciler, uç ve dort hafta içinde de ikinci, uçüncü. dör-düncü (orta ve yan) sut kesiciler ile butiin sut on azi (premolar) dişleri çikar. Kuzular 3 aylık olunca birinci art azi (molar) ve 9 aylik oiunca da ikinci art azi (molar) disler çjkar. 10-12 aylar arasında siit kesicilerin taç kisımları iyice asjnmistir ve dişler sallanmaya başlarlar. Gelişmesini tamamlayanlarda 12-18 aylar (1-1.5 yasjar) arasında birinci sut kesiciler duşer yerine daimileri cjkar-ken ucuncu art azi disleri de çikar ve agizda dis sayisi 32 ye ulasir. 18-24 aylar (1.5-2 yaslar) arasında ikinci süt kesiciler düser ve yerine daimileri çıkarken birinci, ikinci ve üçuncu süt ön azi dişIeri düser yerine daimileri cıkar. 27-33 aylar (2-3 yas) arasında üçüncü siit kesiciler düser yerine daimiler cjkar. 36-45 aylar (4 yas) arasında dörduncu süt kesiciler disler ve yerine daimiler cıkar. 4 yasından sonra koyunlann yaşı dişleri arasında meydana gelen araliklara. dişlerin asınma durumuna.şekline ve yonune bakilarak tahmin edi-lir. Koyunlann dort yaşında butün siit disleri duşmuş ve yerine daimileri çik-mış olur. Bu yaşta kesiciler beyaz renkte, geniş ve birbirine iyice bitisiktir. Beş yasinda kesicilerin dis eti aşagiya siyrılmaya baslar ve birinci daimi kesicilerin on kenarı asinmistir. Alti yaşında daimi kesici dislerin taç kısmi asın-miş ve dişlerin arasi açilmis olur ve dişler sallanmaya baslar. Yedi ve sekiz yaslarda dişler iyice bozulur. dokulmeye başlar ve koyunlar yaşlanmiş olur ve damizliktan çikarılır