[Hastalık]

ZOONOZLAR

Hastalık
Etken
Başlıca görüldüğü
hayvanlar
Görüldüğü yerler
İnsanlara bulaşma yolları

BAKTERİYEL HASTALIKLAR

Anthrax
Bacillus anthracis
Sıcakkanlı hayvanlar
Tüm dünyada
Enfeksiyon insanlarda genellikle deri yoluyla bazen de solunum veya sindirim yoluyla olabilir.

Brucella
Brucella abortus

B melitensis

B suis B canis
Sığır, Keçi, koyun

Domuz, geyik

Köpek
Tüm dünyada
Enfekte hayvanın sütünü içeren sekretion veya excretionları ile direk temas

Campylobacteriosis
Campylobacter spp
Birçok hayvan türü
Tüm dünyada

etkisi gittikçe artmakta
Bir çok tür veya alttür konağa spesifiktir

KediTırmık Hastalığı
Bartonella
(Rochalimaea)
henselae
B quintana
Kedi köpek ve diğerleri
Kuzey yarım küre

Genel
Tırmıklar , "yalamak" ısırıklar

Clostridial hastalıklar
Clostridium spp
Memeliler, kanatlılar, balıklar
Tüm dünyada
  Yara enfeksiyonları (gazlı gangren) insanlarda başlıca tehlikedir

Erysipeloid insanlarda,

Erysipelas hayvanlarda
Erysipelothrix rhusiopathiae
Domuz, hindi, güvercin, deniz memelileri, balıklar
Tüm dünyada
  Yara enfeksiyonu (insanlarda)

Ruam
Pseudomonas mallei
Equideler, kedigiller, insanlar ve diğerleri
Asyanın güneyi , Mongolia,İran hariç nadir
Burun salgılarının boşalması nedeniyle kontamine olmuş yemlerin sindirilmesi yolu ile



Leptospirosis
Leptospira spp   

( birçok serotip)
  Evcil ve vahşi hayvanlar
  Tüm dünyada
İnsanlarda ,enfekte hayvanın idrar veya dokularına (veya abort fetus ) veya kontamine olmuş toprak veya su

Listeriosis
Listeria monocytogenes
Çok sayıda hayvan ve kuşlar
Tüm dünyada
Evcil hayvanlarda yem kaynaklıdır. büyük bir zoonoz tehlikesi yok

Lyme hastalığı
Borellia burgdorferi
  Geyik, köpek, keçi, rodent, rakun,
ABD,  Avrupa ve Avustralya
Kene ıssırığı (Ixodes dammini)

Melioidosis
Pseudomonas pseudomallei
  Rodent,koyun keçi at, domuz insan harici primatlar, kanguru
  Asya , ABD Avustralya, Doğu Hindistan, güney Amerika, 
  Yaranın toprak veya su ile kontaminasyonu, sindirim, solunum yolu ile ;hayvandan hayvana bulaşmaz

Plague
Yersinia pestis
  Roden, kedi, köpek, diğer hayvanlar
  Batı ABD , Güney Amerika, Asya Afrika
  Pire ,enfekte hayvan ile temas, solunum

Psittacosis(Ornithosis)
Chlamydia psitttaci


Papağan, ördek güvercin, hindi
 

Tüm dünyada
Genellikle feçes veya tüylerden oluşmuş tozlu havayı soluma yoluyla.



Rat ıssırığı hastalığı
Streptobacillus (Actinobacillus) moniliformis Spirillum minus
  Rodentler
  Tüm dünyada
  Rodentlerin ısırması , sindirim.



Salmonellosis
Salmonella spp (2000 serotypes)
  Kanatlı, domuz, sığır, at, köpek, vahşi memeliler, ve kuşlar, sürüngenler,
  Tüm dünyada
  Genellikle dışkı ile kontamine çiğ yemin sindirilmesi yolu ile.

Tetanus 
  Clostridium tetani
  Herbivorlar
  Tüm dünyada
Dışkıyla kontamine olmuş toprakla yara enfeksiyonu.

Tuberculosis
Mycobacterium bovis



Mycobacterium tuberculosis
Sığırlar ,insan harici primatlar



Maymun ve diğer insan harici primatlar, bazen köpek, kedi ve diğer evcil hayvanlar
Tüm dünyada, bazı ülkeler hastalığı sığırlardan elimine etmiştir.

Tüm dünyada
  İnsan tuberkülozu ile enfekte hayvanlarla temas (çok nadir)

Tularemia
Francisella tularensis
Tavşan, köpek, kedi, rodent, koyun
Kuzey yarım kürede
Sindirim, enfekte hayvanlarla temas, arthropod ısırığı

Vibriosis
Vibrio parahaemolyticus

Valginolyticus
Tuzlu su balıkları, kabuklu deniz hayvanları
Asyanın Güneyi, Avustralya Kuzey Amerika,  Meksika
Kontamine çiğ yemin sindirilmesi yolu ile

Yersiniosis
Yersinia pseudotuberculosis

Yenterocolitica
Hayvanlar ve kuşlar
Kuzey yarımküre
Kontamine yem veya su.

MANTAR HASTALIKLARI 

İnsanlarda ve hayvanlarda birçok mantar hastalığı meydana gelir,ancak birçoğuna çok nadir rastlanırken ,bir çoğu türler arası bulaşmadan daha çok çevre teması sonucudur. Ringworm gerçek bir zoonozdur.




Ringworm
Microsporum spp

Trchophyton spp
Birçok memeli ve kuşlar
Tüm dünyada
Enfekte hayvana ve fomitlere direk temas

PARAZİTER HASTALIKLAR

a.  Protozoal hastalıklar

Birçok protozoa insanları ve diğer hayvanları enfekte edebilir ancak diğer hayvanlara temas yolu ile insan enfeksiyonlarının oluşması çok düşük bir ihtimaldir. Bu tür enfeksiyonların çoğu insan dışkısı ile kontamine olmuş materyallerin sindirimiyle bir kısmı ise böcek ısırıklarıyla bulaşır. Aşağıdakiler gerçek zoonozlar olarak adlandırılabilirler.

Chagas hastalığı
Trypanosoma crusi
Kedi, köpek, domuz,  diğer memeliler
Batı yarım küre, güney amerika merkez Arjantin
Triatomaya ait fekal materyallerin ısırık yaralarından girişi, kan nakli

Sarcosporidiosis
Sarcocystis spp
Domuz, koyun, ördek, sığır
Tüm dünyada
Et  yiyerek

Toxoplasmosis
Toxoplasma gondii
  Memliler,özellikle kediler, kuşlar
Tüm dünyada
Enfekte kedininoosit içeren dışkısının sindirimi, kistli etin yenmesi

Trynosomiasis (Afirka uyku hastalığı)
Trypanasoma brucei
Yabani ve evcil ruminantlar
Afrika
Enfekte Afrika çeçe sineğinin ısırması

b.Trematod (rastlantısal) enfeksiyonları

İnsanlar diğer hayvanlarla birlikte birçok rastlantısal enfeksiyon paylaşırlar. Çiğ  ve iyi pişmemiş balık, crustacealar veya kontamine otların yenmesi yoluyla bulaşır. Diğer bir durum ise deri bütünlüğünün bozulduğu bölgelerden enfeksiyon etkenini taşıyan suyun girmesidir. 

c.Cestod (Tenya) enfeksiyonları

İnsanlar diğer konak türleriyle birlikte birçok cestot enfeksiyonunu paylaşırlar. Erişkinlerle oluşan enfeksiyon istenmeyen bir durumdur ancak larva formundaki enfeksiyondan daha önemsizdir (tenya yumurtaları ile enfeksiyon).

Sığır tenyası, Cysticercosis
Taenia saginata
  Sığır, buffalo, zürafa, lama
  Tüm dünyada
  Değersiz sığır eti yenmesi

Echinococcosis,

     

Hydatid hastalık
  Echinococcus granulosus





E multilocularis
  Köpek, yabani karnivorlar, koyun, sığır



Karnivorlar, evcil kediler, küçük rodentler
  Tüm dünyada







Kuzey yarımküre
  Karnivorların dışkısıyla yayılmış yumurtaların sindirilmesi

Karnivorların dışkısıyla yayılmış yumurtaların sindirilmesi

Balık tenyası
  Diphyllobothrium spp
  Köpek, balık yiyen hayvanlar
  Tüm dünyada
  Çiğ veya kısmen pişmiş balığın yenmesi yolu ile

Domuz tenyası,

Cysticercosis
  Taenia solium
  Domuz
  Tüm dünyada
  Otoinfeksiyonlar, değersiz domuz eti yenmesi

Sparganosis
  Spirometra spp
  Köpek,kedi rakun, amphibialar
  Tüm dünyada
  Çiğ  Crustaceaların (cyclops spp.) sindirilmesi veya direk temas yolu ile; pişmemiş yabani domuz eti yenmesi; enfekte yılan veya kurbağa etinin yara iyileştirici olarak kullanılması

d.Nematod enfeksiyonları

Çoğu konağa spesifik olmasına karşın bu hastalıkların bir kısmı insanlarda ve diğer hayvanlarda meydana gelir. İnsanlar böcek ısırıkları yolu ile konakta bulunan parazitler tarafından, enfekte dokuların sindirimi yolu ile veya enfektif larvalara temas yolu ile enfekte olurlar. Aşağıda bahsi geçenler önemli olanlarıdır.

Cutaneus larva migrans
  Ancylostoma brasiliense

A caninum
Kedi, köpek
Tüm dünyada
Enfektif larvanın deriden penetrasyonu

Trichinosis
  Trichinella spiralis

Diğer T spp
  Domuz, ayı, diğer karnivorlar, rodentler
  Tüm dünyada
  Tam pişmemiş enfekte etin yenmesi

Viceral larva migrans
  Toxocara canis     (T cati dahil)
  Kedi, köpek
  Tüm dünyada
  Kedi , köpeklerin dışkısıyla yayılmış yumurtaların sindirilmesi

ARTHROPOD HASTALIKLARI

En üstün  konak üzerindeki enfestasyon bile genellikle çok kısa olmasına karşın, böceklerle (genellikle Sarcoptes spp) veya pirelerle enfeste hayvanlarla beraber oldukları için (örneğin, köpekler veya kuşlar) insanların enfeste olması çok zor değildir. Bu durum önemli rahatsızlıklara veya diğer hastalıkların bulaşmasına neden olur; örneğin, plaklar,çok nadiren de tenyalar veya sinek enfestasyonları .Çeşitli keneler diğer hayvanlarda olduğu gibi insanlarda  da enfestasyona neden olur ve bu enfestasyonlar çok ciddi boyutlarda olabilir. Bazı keneler zehirlenmeye bağlı olarak konaklarında (insanlar dahil) paralize neden olurlar. Esas büyük tehlike artropot enfestasyonlarının kendinde değil, artropotların vektör olarak yaydıkları hastalıklardadır. Birçok encephalit, hemorajik hastalıklar, riketsiya ve protozoal kan parazitleri artropotlar tarafından bulaştırılır. Artropotlar , Plagua ve Tularemia hastalıklarını içeren bakteriyel hastalıkların kaynağıdır.

RİCKETSİAL HASTALIKLAR

Bazı riketsiya hastalıkları kene veya böcek ısırıkları yolu ile bulaşır. İnsanlarda pek rastlanmaz ancak önemlidir. Örneğin Rocky Mountain Spotted Fever, Boutonneuse Fever,Q Fever  hayvanlarda önemli değildir veya çok az önem arz ederancak insanlar için problemdir. Keneler yolu ile, aerosol yolla , enfekte süt yoluyla bulaşır. 

VİRAL HASTALIKLAR

Listede bulunan hastalıkların çoğu insanlarda nadir görülür ama bazıları örneğin; çiçek, kuduz önemlidir ve gerçek zoonozlardır.

Afrika yeşil maymun hastalığı
Marburg virüsü
Afrika yeşil maymunu
Orta Afrika
Enfekte doku ile temas

Arjantin hemorajik hastalığı
  Arenavirüs grubu (Junin virüs)
  Rodentler
  Arjantin
  Rodent ekskresyonları ve sekresyonları, inhalasyon

Yarasa tükrük bezi (Rio Bravo) hastalıkları
  Flavivirus/ Group B
  Yarasa
  Batı ABD
  İnsanlarda  laboratuvar enfeksiyonları,ve yarasa ıssırığı

Bolivya hemorajik hastalığı
  Arenavirüs grubu (Machupo virüs)
  Rodentler
  Bolivya
  Rodent ekskresyonları ve sekresyonları, inhalasyon

California encephalitis
  Bunyavirus
  Tavşan, sincap
  Batı ve orta ABD
  Sivrisinekler  - Aedes spp.

Cocal
  Vesicular stomatitis grubu
Equide, domuz, sığır
  Trinidad
  Böcekler , sivrisinekler

Colorado tick hastalığı
  Orbivirus
  Sincap, porsuk, küçük rodentler
  Batı ABD
  Keneler - Dermacentor spp.

Bulaşıcı ecthyma (Orf)
  Parapoxvirus
  Koyun, keçi
  Tüm dünyada
  Temas yolu

Sığır çiçeği
  Pox virüs
  Sığır
  Tüm dünyada
  Temas yolu

Kırım hemorajik hastalığı
  Kırım Congo virüs grubu
  Sığır , rodent
  Güney Rusya , Afrika, Asya
  Kene - Hyalomma and Ornithodoros spp.

Equine encephalomyelitis

EEE,WEE,VEE
  Alphaviruslar
  Yabani kuşlar, tavuk, at,eşek, katır
  Batı yarımküre
  Sivrisinekler

Şap hastalığı
Rhinovirus tip A,O,C, SAT, ve Asya
Sığır, domuz, benzer türler
Avrupa, Asya, Afrika, Güney Amerika
Temas yolu, insanlar etkilenir

Maymun herpesvirus (B virüs)
Herpesvirus
Rhesus maymunu
Afrika ve Asya'da yaygın
Maymun ısırığı, temas

İnfeksiyöz hepatitis
  A-virus
  İnsan olmayan primatlar
  Tüm dünyada
  Temas

Tip A'yı içeren influenza ve parainfluenza (domuz ve equide)
  Myxovirus
  Domuz, köpek  rodentler
  Tüm dünyada

Genel
  Temas. Hayvanlar nadiren insanlar için hastalık kaynağıdır.

Japon B encephalitis
  Flavivirus / Grup B
  Yabani kuşlar, domuz, at
  Asya, nadiren Pasifik adaları,
  Sivrisinekler - Culex spp,Aedes spp.

Lassa hastalığı
Arenavirus
  Rodentler ve diğerleri
  Afrika
  Rodentler, idrar veya kontamine toz,insandan insana bulaşması mümkündür

Louping ill
  Flavivirus / Grup B
  Koyun,daha az sıklıkta sığır, çoban köpekleri . Rodent, geyik, kırmızı keklik, kır faresi taşıyıcı olabilirler
  Büyük Britanya, kuzey İrlanda
  Kene - İxoides ricinus

Lymphocytic choriomeningitis
  Arenavirus
  Maymun, köpek, fare, hamster, kobay
  Tüm dünyada
  Konak ekskresyonu ve sekresyonu

Maymun çiçeği
  Poxvirus
  İnsan olmayan primatlar
  Batı Afrika
  Temas

Murray Valley encephalitis
  Flavivirus / Grup B
  Yabani kuşlar
Avustralya, Yeni Gine
Sivrisinek - Culex annulirostris

Nairobi koyun hastalığı
Ganjam Grup
Koyun ,keçi
Kenya, Uganda, Kongo, Mozambik, Güney Afrika
Kene - Rhipicephalus appendiculatus

Newcastle hastalığı
Paramyxovirus
Tavuk
Tüm dünyada

Genel
Temas. İnsanlarda nadir

Yalancı sığır çiçeği
Poxvirus
Sığır
Tüm dünyada

Genel
Temas

Kuduz
Lyssavirus
Karnivorlar ve Chiroptera (yarasalar)
Avustralya, Yeni Zellanda, Britanya, İskandinavya, Japonya, Taiwan, birkaç tane küçük ada hariç tüm dünyada yaygındır
Hasta hayvanların ısırıkları,inhalasyon yoluyla da mümkün

Rift valley hastalığı
Bunyavirus
Koyun, keçi, sığır
Afrika
  Sivrisinek - Aedes ve Eratmopodites spp. nekropside temas veya taze ete dokunmak

Rus bahar-yaz encephalitis
Flavivirus /Grup B
Kuş, küçük memeliler, koyunlar
  Sibirya ,Orta Asya, Rusya
  Kene - İxoides persulcatus, Haemaphysalis spp.

St.Louis encephalitis
Flavivirus /Grup B
Yabani kuşlar ve evcil tavuklar
ABD , Kariban, Kuzey Güney Amerika, Orta Amerika, Kanada
Sivrisinek - Culex spp.

Orta Avrupa Kene sebepli encephalitis
Flavivirus /Grup B
Rodentler, kuşlar, sığır, koyun, keçi, kirpi
İsviçre, Finlandiya, Polonya, Avusturya, Macaristan, Yugoslavya, Rusya, Çekoslovakya 
Kene - İxodes ricinus.(sütten kaynaklanabilir)

Wesselsbron hastalığı
Flavivirus /Grup B
Koyun, sığır
Güney Afrika, Uganda, Tayland, Kameron
Sivrisinek - Aedes, Mansonia, Culex spp.

Batı Nil hastalığı
Flavivirus /Grup B
Yabani kuşlar, evcil dörtayaklılar
Afrika, Orta Doğu ve Güney Asya, Avrupa, Rusya
Sivrisinek - Culex spp

Sarı hastalığı
Flavivirus /Grup B
Maymun
Tropikal Orta ve Güney Amerika, Afrika Sporadik
Sivrisinek - Aedes spp,Haemagogus sp.............

GençVeTeRiNeR.com

Bilgiler için teşekkürler.Güzel dşünmüşsün.

Bilgiler için teşekkürler.Güzel dşünmüşsün.

elımızden geldiği kadar her şekilde yardımcı olmaya çalışıyoruz...