Köpeklerde Uygulanmasi Gereken Asilar !

[eXcaLibuN]

Köpeklerde Uygulanmasi Gereken Asilar !

Karma Asilar

Karma asilar DHPPI, DHPPI+L, DP, CPV/CV gibi degisik formlarda ve içeriklerde hazirlanmis olup, bugün ülkemizde veteriner hekimler tarafindan kullanilmaktadir. Bu harfler, asinin köpeginizi bagisik kildigi hastaliklarin bas harflerini göstermektedir. Bu hastaliklar özellikle küçük yastaki yavrular için riskli olan hastaliklardir. Yavrunuzun saglik durumuna göre bu asilardan en uygun olani veteriner hekiminiz tarafindan uygulanacaktir.

Bir hayvanin bir defada birkaç hastaliga karsi bagisik kilinmasi, genellikle uygulanan elverisli bir yöntemdir. Içinde birkaç hastaliga karsi bagisiklik olusturacak maddeleri içeren asilar bir tek doz halinde verildiklerinde, hepsine karsi arzulanan direnci olusturacak bir tepki meydana getirirler. Karma asilar, köpeginizi Gençlik hastaligi (Distemper), Hepatit, Parainfluenza, Adenovirus tip 1 ve tip 2, Parvovirus, Coronavirus gibi viral ve Leptospirosis gibi bakteriyel hastaliklara karsi koruyacaktir. Bu hastaliklar yavru için ölümcül olabilir, fakat uygun bir asi programi ile kolaylikla engellenebilirler.
Köpek Gençlik Hastaligi (Distemper)
Köpekler basta olmak üzere çogu etçilleri etkileyen, hizli bir gelisim devresi ve seyir seyreden, solunum sisteminde, sindirim sisteminde ve sinir sisteminde bozukluklar olusturan çok bulasici viral bir hastaliktir. Köpek viral hastaliklari arasinda en yüksek ölüm oranina (kuduz hariç) sahip olanidir. Hastalik genellikle 3-12 aylik köpeklerde görülür ve yüksek atesle seyreder. Ancak 3-6 aylik genç hayvanlarda görülme olasiligi daha fazladir. Çok düsük bir olasilik da olsa 1 yasin üzerindeki köpeklerde de görülebilir.
Köpek Karaciger Hastaligi (Enfeksiyöz Canine Hepatitis)

Köpek Adenovirusu tip-1 tarafindan olusturulan, basta karaciger olmak üzere sindirim sistemi, solunum sistemi ve sinir sistemini etkileyen, ates, kanama ve pihtilasma bozukluklari ile karakterize, bulasici ve ölümcül viral bir hastaliktir.

Kanli Ishal Hastaligi (Parvoviral Enteritis)

Köpeklerde hizli gelisen, kusma, ishal, diskida kan görülmesi ve ani ölümle karakterize bulasici ve öldürücü bir hastaliktir. Yavru köpeklerde (4-8 hafta) kalp kaslarindaki yangiya bagli olarak kalp yetmezliklerine, gençlerde (2-12 ay) kanamali mide-barsak rahatsizliklarina neden olan bir hastaliktir.


Leptospirosiz

Hizli bir sekilde gelisebildigi gibi kronik olarak da seyredebilen, bir çok memeli hayvan türünü etkileyen, hemoglobinuri (eritrositlerin parçalanmasina bagli olarak idrarda kan görülmesi), kanli ishal, sarilik ve böbrek bozuklugu olusturan, bulasici bakteriyel bir hastaliktir. Erken dönemde teshis ve tedavi edilmezse köpekler için öldürücüdür.

Parainfluenza (Kennel Cough)
Bir çok köpegin bir arada bulundugu kapali mahallerde ortaya çikan ve farkli etkenler tarafindan üst solunum yollarinda enfeksiyona neden olan bir hastaliktir. Kendini kuru ve inatçi bir öksürükle belli eder.
Adindan da anlasilabilecegi gibi karma asi, yukarda saydigimiz hastaliklara karsi bagisiklik olusturan maddeleri içermektedir. Hastaliklara karsi verilen bagisiklik sürelerinin yavrunun anneden aldigi maternal antikor seviyesine bagli olarak degisiklikler gösterebilecegi unutulmamalidir. Bu nedenle karma asi uygulamasina yavru 6-7 haftalik oldugunda baslanmali, asi 3-4 haftalik araliklarla yavru 15-20 haftalik yasa ulasincaya kadar tekrarlanmalidir. Bu programla yavrularin yaklasik %95'inde güvenli bir bagisiklik olusturulabilmektedir. Karma asi yillik olarak tekrar edilir.

Kuduz Asisi

Kuduz; merkezi sinir sistemine saldiran, hizli gelisim gösteren, bilinç kaybi, huzursuzluk, salya akintisi, yutkunma güçlügü ve çesitli felçlerle karakterize, ölümle sonuçlanan viral bir hastaliktir. Insan dahil olmak üzere tüm sicakkanli canlilarda görülebilir. Hastalik; kuduz bir hayvanin sagliklilari isirmasi ve salyasinda bulunan kuduz virusunu isirma sonucu meydana gelen açik yaraya nakletmesi ile bulasir. Ancak virus salyaya zaman zaman geldiginden dolayi her isirilan hayvan kudurmaz. Bu nedenle her isiran hayvana da kuduz gözüyle bakilmamalidir. Kuduzun tedavisi yoktur ve asilama tek engelleyici faktördür. Günümüzde kuduz hastaligi, etkili bir asi programi ile büyük oranda kontrol altina alinmistir.
Yavru köpeklere ilk kuduz asisi 3 aylik yasta uygulanmali ve her yil periyodik olarak tekrar edilmelidir.

Bronchicine Asisi

Bu asi köpek bogmacasi olarak adlandirilan Kennel cough hastaligina karsi yapilir. Kennel cough; her yastaki köpeklerde görülebilen, üst solunum yollarinda enfeksiyon olusturan, kronik bir öksürükle karakterize, bakteriyel bulasici bir hastaliktir. Hastalik etkeni Bordetalla bronchoceptica'dir. Hastalik yavru köpeklerde ölümcül olabilir. Daha yasli hayvanlarda ise kronik bronsitis seklinde ortaya çikar. Bu hastaligin hayvan hastahanelerindeki, köpek çiftliklerindeki ve barinaklardaki köpekler arasinda hizla yayildigi belirlenmistir. Bu hastaliga karsi ilk asilama yavru 6-8 haftalikken yapilir. Bundan sonra yilda bir kez asi yapilmasi yeterlidir.

Corona Asisi

Istahsizlik, kanli-mukuslu ishal, kusma ve beyindeki bozukluklardan kaynakli depresyonla karakterize bulasici bir hastaliktir. Ayrica köpegin, parvo virüse karsi olan direncinide düsürmektedir.

Kist Asisi

Genellikle kist asisi diye bilinen bu uygulama aslinda bir antiparaziter ilaçlamadir. Bu uygulama iç parazitlerden (dahili parazitler) kaynaklanan enfestasyonlarin engellenmesine ve sagaltimina yöneliktir. Halkali (tenya), kancali parazitler ve seritler bu iç parazitlere örnektir.

Bu uygulama hayvan sagligi açisindan oldugu gibi insan sagligi açisindan da önemlidir. Bilindigi gibi köpekler tüy döken canlilardir. Dökülen tüylerin üzerine bulasmis parazit yumurtalari, özellikle de echinococ yumurtalari, insan sagligi açisindan önemlidir. Bu parazit köpeklerin ince bagirsaginda yasar ve yumurtalarini diskiyla dis ortama çikarir. Bulasma, parazite karsi asilanmamis köpeklerin, tüylerine bulasan yumurtalarin veya enfekte hayvanin diskisiyla kontamine olmus yiyeceklerin (marul, maydanoz v.s), insanlar tarafindan herhangi bir sekilde agiz yoluyla alinmasi sonucu olur. Echinococ yumurtalarinin agiz yoluyla alinmasi sonucunda da insanlarda hidatik kist sekillenir. Kistler karaciger, böbrek, kalp, pankreas, beyin ve göz gibi organlara yerlesir ve yerlestigi organlarda islevsel bozukluklara neden olurlar. Ilerlemis olaylarda kistin patlamasi ölüme neden olabilir.

Bu türden problemlerin önlenebilmesi için köpekler parazitlere karsi düzenli olarak ilaçlanmalidir. Kist asisi, köpegin yasadigi ortam, disariya çikip çikmamasi, hastaliga yakalanma riski gibi faktörler gözönüne alinarak gerektiginde 3, 4 veya 6 aylik araliklarla tekrarlanir. Parazitin çok yogun oldugu bölgelerde uygulama sikligi daha da artirilabilir.

Kist asisinin enjektable (igne) formu yagli bir eriyik oldugundan dolayi yakicidir. Bu nedenle yapildigi yerde agri olusabilir. Ilacin kiloya göre uygulanmasi nedeniyle, 15-20 kg'in üzerindeki köpeklerde uygulanacak olan ilaç miktarida artacagindan, yakici etkisi de dogal olarak daha fazla olacaktir. Böyle büyük irklarda kist asisinin agizdan verilen tablet formu tercih edilmelidir. Tablet formu ayrica askaritlere ve kil kurtlarina karsi da etkilidir. Tabletleri köpeginize aç karnina (yemeklerden 3-4 saat sonra yada 1-2 saat önce) vermelisiniz. Tabletler , bir parça sevdigi bir yiyecek (peynir, köfte) içersinde veya toz haline getirilip yiyeceklerine karistirilarak verilebilecegi gibi, dogrudan dilinin arkasina konularak da yutturulabilir. Kusmamasina dikat etmelisiniz. Tabletleri yutturduktan sonra 1 saat içinde meydana gelecek kusmalar ilacin yeterli etki göstermesini engelleyecektir. Tablet yutmakta zorluk çikaran 30 kg.'in üzerindeki köpeklerde yapilacak ilaç miktari iki enjektöre bölünmeli ve iki taraftan ayri ayri yapilmalidir.

Lyme Asisi

Hastaligin etkeni Borrelia burgdorferi türü bakteridir. (Spiroket) Lyme hastaligi insanlarada bulasabilen bir hastaliktir. Etken Ixodes cinsi keneler araciligi ile yayilir.Enfekte olmus yani etkeni tasiyan ara konakçi kenelerin diger bir hayvandan kan emisi sirasinda bulastirmasi ile tasinir. Direk olarak hayvandan hayvana geçis söz konusu degildir.

Tüm evcil hayvanlarda görülebilir ancak siklikla köpeklerde görülmektedir.Özellikle ates ve eklemlerde agri sikayeti ile baslayan hastalik polyartritis ile kendini belli eder. Hastalik vücudun bir çok sisteminde etkin olmaktadir.Bu nedenle istahsizlik, bitkinlik, kilo kaybi, depresyon ve lenfadenopati de görülebilen belirtiler arasindadir. Kenelerin köpegin üzerinde kalma süresinin uzunlugu hastalik etkeninin bulasma riskini ayni oranda artirir.

Hastaliktan korunmak için kene mücadelesi sarttir. Bu amaçla antiparaziter damla, kene pire tasmasi kullanilabilir. Lyme hastaligindan korunmak için en etkin yöntem tabi ki asilamadir. Ilk uygulamadan 2-3 hafta sonra uygulanan ikinci doz gerekli bagisikligi saglamak için yeterli olacaktir. Daha sonra yilda bir kez uygulanan tekrarlarla korunmanin idamesi saglanmaktadir. 9 haftaliktan itibaren asilamaya baslanilabilir.

[kubrakarav]

çok tesekkurler guzel bır paylasım